Vlaggen en pins
Posters
T-shirts
Opnaaiers
Stickers
Boeken en brochures
Torture in the Basque Country, Report 2005 - TATHet rapport van de Baskische antifoltergroep TAT over het jaar 2005, waarin 52 Basken gemarteld werden op de politiebureaus van de Spaanse politie, de militaire politie Guardia Civil en van de Baskische regiopolitie Ertzaintza. "Het bestaan van isolatiedetentie, dat marteling mogelijk maakt, en de wil om de beulen ongestraft te laten en de sporen van marteling uit te wissen, is het resultaat van een politiek besluit" (...) "Wij hebben een boodschap van de mensen die door de hel zijn gegaan; "De waardigheid van de Baskische jongens en meisjes, mannen en vrouwen, staat boven jullie beestachtigheid; en dat zal altijd zo zijn"." In dit Engelstalige boek de verhalen van de slachtoffers, onmisbaar voor iedereen die deze kant van het politieke conflict wil begrijpen. Overigens zijn de eerste gevallen van marteling na de permanente wapenstilstand van ETA ook alweer gerapporteerd.
‘The Basques, their struggle for independence’
Eén van de betere boeken in het Engels over de politieke situatie in Baskenland, geschreven door de toenmalige hoofdredacteur van het linkse Baskischtalige dagblad Egin Luis Nünez Astrain, in 1998 gesloten door de Spaanse justitie.
Ondanks dat het boek in 1995 geschreven werd, en in 1997 werd vertaald, is het nog steeds actueel. De administratieve opdeling van de 7 Baskische provincies is immers nog een feit, marteling en repressie nog aan de orde van de dag en het zogenaamde ‘Autonomie-statuut’ is nog steeds aan kritiek onderhevig. In de afgelopen tien jaar is natuurlijk erg veel gebeurd; ten goede natuurlijk de permanente wapenstilstand van ETA, ten slechte de tientallen slachtoffers die zijn gevallen en de talloze organisaties die verboden zijn verklaard en de honderden arrestaties die uitgevoerd werden. De kern van het conflict blijft echter bestaan; het in een klimaat van vrede het uitoefenen van het recht op zelfbeschikking van de Baskische bevolking.
In wat voor soort land wil de Baskische bevolking leven? In wat voor politiek raamwerk willen zij hun leven vorm geven? Bij welke buitenlandse politiek willen zij betrokken worden? In Baskenland wilden ze niet bij de NAVO, ook wilden ze niet betrokken worden bij de oorlog in Irak, net als miljoenen Spanjaarden trouwens. Mag het haar eigen oeroude taal conserveren en nieuw leven inblazen? Mag het gebied haar eigen immigratiepolitiek bepalen? Een eigen belastingsysteem invoeren? Haar eigen docenten en proffessoren op universiteiten aanstellen?
Astrain beschrijft kernachtig en vlot de moeilijkheden van de administratieve opdeling van de gebieden waar Basken wonen, zoals de verwarring die ontstaat bij verkiezingen bijvoorbeeld. Er kan gestemd worden voor maar liefst 12 instanties; natuurlijk de gemeenteraad, dan voor het provinciebestuur van Naffaroa (Concejo), het algemeen bestuur van de provincie Pyrénées-Atlantiques, waar de Frans-Baskische gebieden onder vallen, de ‘Juntas Generales’ van de 3 westelijke provincies, het parlement van Naffaroa, het Autonome Parlement van Gasteiz van de Baskische Autonome Gemeenschap, de Algemene Raad van Aquitaine in Frankrijk, het Spaanse congres en de senaat, het Franse parlement, de presidentsverkiezingen van Frankrijk en het Europees Parlement. Democratische vertegenwoordiging genoeg voor die Basken zou je denken.
Hij schrijft ook over het vroegere koninkrijk van Naffaroa, de eerste Carlistische oorlog van 1833-1939, de 2e van 1872-1876, de Spaanse burgeroorlog van 1936-1939 en de periode Franco 1939-1975. En natuurlijk de geboorte van het Baskisch nationalisme en het ontstaan van ETA, de referenda die werden gehouden en de oprichting van het inmiddels buiten de wet gestelde Herri Batasuna. Ook andere historische gebeurtenissen als de gesprekken in Algiers tussen ETA en de Spaanse regering en wat daaraan vooraf ging komen langs.
Het is interessant om daar, in het licht van de huidige permanente wapenstilstand van ETA, even bij stil te staan. In 1975, direct na de door van Franco, is er tweemaal contact tussen ETA en een vertegenwoordiger van de koning, de latere minister Marcelino Oreja. Oreja wil een wapenstilstand van ETA in ruil voor ‘wat beloftes’, maar ETA vindt het voorstel niet duidelijk en doortimmerd genoeg. In Geneve wordt begin 1977 vervolgens gesproken tussen ETA en 3 hoge officieren van het Spaanse leger, die de terugkeer van bannelingen, de vrijlating van gevangenen en de legalisering van politieke partijen beloofden. In ruil daarvoor zou ETA een wapenstilstand van 3 maanden in acht moeten nemen. ETA ging er niet op in omdat de legalisering van organisaties niet ter hand werd genomen, maar behield in Parijs wel contact met de Spaanse regering, evenals leden van KAS overigens. In 1978 spraken Josep Tarradellas, president van Catalonia en de nog in ballingschap verkerende Baskische president Jesus Maria Leizaola met ETA. In juni van dat jaar werd opnieuw gesproken, ook advocaat Inaki Esnaola, die ETA-gevangenen bijstond, probeert gesprekken op gang te krijgen. In 1981 wordt dan een papieren akkoord bereikt over vrijlating van gevangenen en terugkeer van vluchtelingen in ruil voor een wapenstilstand. In 1986 beginnen dan de beruchte gesprekken in Algiers, met de Etarra Txomin Iturbe, die bij praktisch alle gesprekken aanwezig was, en vertegenwoordigers van de Spaanse regering. Opvallend was trouwens dat in 1984 de Franse ambassadeur in Madrid zich bemoeide met de (pogingen tot) onderhandelingen door te stellen dat Frankrijk zal stoppen met het uitleveren van Baskische vluchtelingen aan Spanje als ETA een wapenstilstand zou inlassen. Dit voorstel werd door ETA als een dreigement opgevat en er werd geen gehoor aan gegeven.
Dan komt Iturbe, die dus in 1986 naar Algerije werd gedeporteerd, bij een ongeluk om het leven. Zijn begragenis op 8 maart 1987 in Mondragon in de Baskische provincie Gipuzkoa was een van de grootste publieke steunbetuigingen aan ETA. Dan legt ETA de beruchte bom in de Hipercor-supermarkt in Barcelona, op 19 juni 1987, waarbij 21 mensen omkomen. In een onderzoeksrapport dat op 20 juni 1994 wordt gepubliceerd, wordt geconcludeerd dat de politie ruim de tijd had na de waarschuwing voor de bom van ETA om de supermarkt te ontruimen en de doden te voorkomen. Maar de schuld voor het enorme risico van het plaatsen van een bom op zo’n plaats en dan vertrouwen op de politie om de boel te ontruimen, ligt natuurlijk bij de bommenleggers zelf, de ETA. Laat dat duidelijk zijn. ETA beseft zich haar precaire positie en biedt excuses aan en reprimeerd de daders. Een kleine maand later wordt Eugenio Etxebeste namens ETA van zijn banningsplaats Ecuador naar Algerije overgebracht om de gesprekken te hervatten.
Dan gaat er van alles mis; ETA maakt bezwaar tegen de intermediair die van de politie is, Frankrijk begint op 3 oktober een enorm offensief tegen Baskische vluchtelingen, ETA valt waarschijnlijk als antwoord daarop, op 11 december 1987 een kazerne van de Guardia Civil aan en de Spaanse regering schort alle gesprekken op totdat ETA een wapenstilstand uitroept. Pas eind 1988, na veel over en weer-verklaringen, wordt een akkoord bereikt om opnieuw te gaan praten, en tussen 15 januari en 4 april 1989 is er een wederzijdse wapenstilstand, geen bommen en geen arrestaties. De verlenging van het bestand mislukt door de externe druk van reactionaire krachten op de PSOE-regering, die verklaarde de Grondwet en het Statuut te zullen blijven verdedigen, en ETA hervat haar bommencampagne op 8 april. De deur voor onderhandelingen op deze manier is voorgoed dichtgegooid.
Astrain besluit zijn boek met hoofdstukken over marteling en repressie in Baskenland, de participerende democratie zoals die door vele organisaties van de linkse onafhankelijkheid in de praktijk wordt gebracht en een beschouwing over het recht op zelfbeschikking. Kortom, bijna 10 jaar na vertaling nog steeds een aanrader!
Nieuw boek over marteling in Baskenland verschenenDe Baskische anti-foltergroep TAT heeft haar rapport over 2003 in het Engels vertaald. Op 14 februari 2004 vond er in Donostia (San Sebastian) een grote demonstratie plaats onder het motto '25 jaar marteling. Genoeg is genoeg!' Op het eind van de manifestatie lazen 2 jonge vrouwen, Leire Gallastegi en Anika Gil, een verklaring voor waarin zij hun ervaringen met marteling met de demonstranten deelden. De vertegenwoordiger van de Spaanse regering zond 2 dagen na de demonstratie de tekst van de verklaring naar de Openbaar Aanklager, om te kijken of er strafbare uitingen instonden.
Helaas zijn dit soort zaken meer regel dan uitzondering in Baskenland en Spanje. Ondanks dat de speciale rapporteur inzake marteling van de Verenigde Naties, de Nederlander Theo van Boven (1), concludeerde dat marteling weliswaar niet systematisch voorkomt in Spanje en Baskenland, maar dat het wel frequent voorkomt bij Baskische arrestanten, zijn de getuigenissen op zichzelf schokkend te noemen. En is het meer dan eens voorgekomen dat arrestanten die klaagden over marteling zelf vervolgd werden (in plaats van hun beulen) vanwege belediging van de Guardia Civil.
De Spaanse overheid krijgt ieder jaar een lijst met aanbevelingen om marteling uit te bannen en de rechten van arrestanten en gevangenen op een menswaardige behandeling te waarborgen. Amnesty International, de Human Rights Watch en de Verenigde Naties dringen er telkens op aan om deze aanbevelingen te implanteren, maar Spanje geeft hieraan geen gehoor.
Spanje maakt echter handig gebruik van de 'terrorisme'-paniek en presenteert iedere arrestant als 'ETA-lid', waarover toch kennelijk een soort stilzwijgende instemming bestaat dat iedereen die in verband met terrorisme gebracht wordt, toch best gemarteld mag worden. In bijvoorbeeld Groot-Brittannië is dit nu zelfs wettelijk vastgelegd. In Spanje en Baskenland wordt vergeten dat vele arrestanten uiteindelijk helemaal niet met ETA in verband kunnen worden gebracht.
Openheid over het bestaan van marteling kan helpen het te doen verdwijnen. Daarom rapporteert TAT in verschillende talen over marteling en worden er veel demonstraties, persconferenties, symposia en manifestaties tegen marteling in Baskenland georganiseerd. TAT probeert het stilzwijgen (en daarmee de goedkeuring) in politiek en samenleving over marteling te doorbreken in haar rapporten.
In de inleiding van haar laatste rapport zegt TAT dat de Baskische samenleving in shock verkeerde nadat het bekend werd dat de redacteuren en journalisten van het in februari 2003 gesloten Baskischtalige dagblad Egunkaria gemarteld waren (2). Zeer gerespecteerde mensen, dat kan toch niet? De conclusie voor velen was dat in Baskenland iedereen 'martelbaar' is en er werden dan ook 50.000 handtekeningen opgehaald die onder het manifest van TAT om marteling uit te bannen, waren gezet. (3)
In het rapport staat een treffend, beklemmend verhaal van Joxe Azurmendi, een Baskische schrijver, over (de geschiedenis van) marteling en een overzicht van wetsartikelen ter bescherming van arrestanten die sinds de invoering van de grondwet in 1978 werden ingevoerd. In de getuigenissen valt wederom de leeftijd van de gemartelden op; verreweg de meesten zijn tussen de 19 en 29, met uitzondering van de gemartelden in de zaak-Egunkaria, die zijn 40ers en 50ers.
Een bizarre lijst in het rapport is die van de klachten die sinds 2000 zijn ingediend door degenen die zijn gemarteld. Vrijwel allemaal worden ze terzijde geschoven door de rechtbank, wegens 'gebrek aan bewijs'. Wat de vraag doet rijzen, 'Hoe verzamel je bewijs dat je gemarteld bent?' Juist door het bestaan van de beruchte 'incommunicado'-detentie hebben vertrouwensartsen, advocaten en familie voor 5 dagen geen toegang tot de arrestant. En volgens de al eerder genoemde mensenrechtenorganisaties vinden dan juist de mishandelingen en martelingen plaats. Met gebruik van basale voorwerpen als een telefoonboek (klappen daarmee laten geen sporen achter) of een plastic zak ('La Bolsa', wordt rond de nek dichtgebonden, totdat de arrestant bijna stikt en flauwvalt) die ook al geen sporen achterlaat.
Verder in het boek een overzicht (met tekeningen) van foltermethodes, zowel fysiek als psychologisch. Lees, huiver en oordeel zelf. Een apart hoofdstuk is geweid aan de forensische doctors, die personen die gemarteld zijn aan een onderzoek moeten onderwerpen. Deze door de Audiencia Nacional aangestelde doctors werken in het verlengde van de politie in het verbergen van (sporen van) marteling. De CPT, de European Committee for the Prevention of Torture and Other Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, kritiseerde de forensische doktors dan ook hevig nadat de CPT in 1991 en 1994 een eigen onderzoek had uitgevoerd naar (dezelfde) gemartelde arrestanten. De CPT stelde een lijst van aanbevelingen op, waarvan u al kunt raden wat ermee gebeurde.
Het jaar 2003 was wel het jaar waarin de Baskische politie Ertzaintza op 17 juni het 'Protocol for Coordination of Assistance to People held under Incommunicado detention' invoerde, volgens henzelf als antwoord 'op de stroom aan valse beschuldigingen als zou de Ertzaintza martelen'. Het protocol zou de 'ruimte voor wetteloosheid' moeten dichten. De criminoloog en forensisch arts Dr. Benito Morentin laat zijn licht schijnen of deze maatregelen hebben geholpen, evenals ouders van gedetineerden en wat jongeren die enkele dagen 'incommunicado' in handen van de Ertzaintza doorbrachten.
Sluitstuk van het boek, dat overigens bol staat van de bronnen en documenten, is een artikel over marteling in Baskenland en de internationale resoluties die daarover zijn aangenomen.
Bestellen? Maak 10 euro over op giro 1936332 t.n.v. Schism, Utrecht o.v.v. TAT 2003
Torture in the Basque Country, TAT, Engels 267 bladzijden
Recensie geschreven door het Baskenland Informatie Centrum, Utrecht 14 oktober 2004
Baskenland Informatie Centrum (BIC)
Postbus 2884
3500 GW Utrecht
info@baskinfo.org
Noten:
(1) Zie Rapport_Van_Boven.pdf
(2) Zie Egunkaria.html
(3) Zie tat.html
Tondar 'geschichte und widerstand politischer gefangenen' Ralf Streck e.a.'Tondar' is Iraans en betekent donder, en verwijst in die taal naar verzet. In dit boek wordt de geschiedenis, het verzet en de actuele situatie van politieke gevangenen in Turkije, Koerdistan, Baskenland en Duitsland beschreven. De auteurs van dit boek komen uit verschillende landen en bewegingen; enigen van hen zaten zelf in de gevangenis. Het grootste deel van het boek gaat over de politieke gevangenen in Baskenland; aan de hand van onder andere interviews wordt een beeld geschetst van de gevangenenbeweging, die steeds weer fungeert als aanjager van de Baskische onafhankelijkheidsbeweging. Verder in het boek een artikel vanaf 1980 over de verschillende vormen van verzet in de gevangenissen van Turkije, oa een interview met iemand die 220 dagen hongerstaakte. Laatste deel van het boek gaat over Iran; het verzet tegen de islamitische onderdrukking door het 2-miljoen mens sterke veiligheidsapparaat in Iran, de omstandigheden van politieke gevangenen in de Iraanse gevangenissen en een hoofdstuk over de rol van de vrouw in de Islamitische republiek. Duitstalig. Ruim 380 pagina's, met kaarten, foto's en uitgebreide verklarende woordenlijst.
Das BaskenlandDuitstalige brochure van Initiativ uit Duisburg, (www.antifakomitee.de), een uitwerking van interviews afgenomen tijdens hun bezoek aan Baskenland in oktober 2003. Nog altijd actueel. Aan bod komen de linkse Baskische krant GARA, nog altijd met sluiting bedreigd, interview met mensen van Halabedi, een linkse radiozender, met de feministische groep Bilgune Feminista, met de mensenrechtenorganisatie Behatokia, met de radicale milieugroep Eguzki en met de Baskische internationale solidariteitsorganisatie Askapena. Ook met verklarende woordenlijst, kaartjes en literatuuroverzicht.
Tat-rapport 2002Het rapport over 2002 van de TAT-groep uit Baskenland is verkrijgbaar bij het Baskenland Informatie Centrum. De TAT-groep (Onderzoeksgroep naar martelen) maakt onderdeel uit van Behatokia, het Baskische waarnemingscentrum voor mensenrechten, waar ook Etxerat, de organisatie voor familieleden van mensen die vanwege hun politieke ideeen vervolgd worden, Eskubideak, de organisatie van Baskische advocaten en Gurasoak, de organisatie voor ouders wiens kinderen slachtoffer van politie-repressie zijn geworden. Lees meer