Op 17 januari is het precies 20 jaar geleden dat Inaki de Juana werd aangehouden; nu zit hij de 72e dag van zijn hongerstaking. Hij wordt nog steeds tegen zijn wil onder dwang gevoed, vastgeketend aan een ziekenhuisbed. Op 25 januari beslist de strafkamer van de Audiencia Nacional dat De Juana gevangen moet blijven en dat de gedwongen voeding moet doorgaan. Vier van de 17 rechters waren daartegen, de anderen dachten dat De Juana zou vluchten als ie vrij kwam, of dat hij zijn ‘delict’ zou herhalen. Let wel, het gaat hier om 2 ingezonden brieven naar de Baskische krant GARA. Het bizarre is verder dat de 3 rechters van de speciale Kamer van het Audiencia Nacional, die normaal gesproken oordelen over dit soort kwesties, een dag eerder unaniem tot de conclusie waren gekomen dat De Juana voorlopig vrij moest komen. Dit werd dus direct teruggedraaid door de uitspraak van de 17 rechters. Voor de goede orde; De Juana heeft zijn gevangenisstraf al 2 jaar geleden uitgezeten en zou volgens de Spaanse wet allang vrijgelaten moeten zijn. Twee dagen na de uitspraak overlijdt de moeder van De Juana als gevolg van een slepende ziekte.

Even wat cijfers over Baskische politieke gevangenen; in 79 gevangenissen zitten 589 politieke gevangenen, waarvan er slechts 16 in gevangenissen in Baskenland zitten; 169 Baskische politieke gevangenen hadden vrijgelaten moeten worden op grond van het uitzitten van hun straf (22), of omdat ze ernstig ziek zijn (6) of omdat ze driekwart van hun straf hebben uitgezeten (141). De straf van de 22 die vrijgelaten hadden moeten worden, werd eenvoudigweg verlengd, variërend van een extra 4 jaar tot 13 jaar.

In zijn nieuwjaarstoespraak geeft de Baskische president Ibarretxe de schuld van het falen van het vredesproces aan vanzelfsprekend aan ETA, maar is ook kritisch over de manier waarop de politieke partijen zijn omgegaan met het vredesproces. “Zij blijven ETA-geweld verwarren met een politiek conflict, zijnde het recht om over onze eigen toekomst te beslissen”. Ibarretxe roept iedereen op, achteraf, om minder trots en meer grootmoedigheid te tonen.

De Baskische filosoof Iñaki Soto maakt in de Baskische krant Gara brandhout van de Spaanse Socialisten n.a.v. het hoofdartikel in de El País van 31 december: “Deze gefingeerde wereldburgers uit Madrid hebben de Spaanse bevolking gedurende al die tijd willen verkopen dat ETA zich ging overgeven. Ze deden het voorkomen als zou ons conflict, in tegenstelling tot andere conflicten, makkelijk oplosbaar zijn. Het enige dat de PSOE voor de vrede deed was Bob Dylan naar Baskenland halen (‘Vredesconcert’ in Donostia op 11 juli). Maar ze moeten geen muzikanten naar Baskenland brengen maar onze gevangenen. Wij willen geen aanstekers laten branden op het strand maar vrij onze eigen vertegenwoordigers kiezen. Wij willen geen liederen over vrede, maar aan de vrede werken. Wij willen niet passief op concerten aanwezig zijn, maar actief deelnemen aan de toekomst van ons Volk. Wij willen geen pacificatie en koel bier. We willen vrij beslissen over wat we willen zijn. De schuld van de mislukking ligt bij het land dat zich schuldig maakt aan het niet politiek oplossen van een politiek conflict. Het land dat ontkent dat er op zijn territorium culturen zijn die verschillen van de cultuur van de staat.”

Op 3 januari geeft Batasuna een persconferentie waarin ze verklaren de ETA-aanslag van 30 december niet hadden verwacht. Batasuna heeft de intentie ‘verder te gaan met het vredesproces en alles eraan te zullen doen het proces te herstellen’. Joseba Alvarez zegt op de radio ‘Vanaf nu hebben we allemaal onze eigen verantwoordelijkheden’. Na de vondst van de lichamen van de bij de ETA-aanslag omgekomen Ecuadorianen bood Batasuna ‘zijn diepste medeleven aan aan de familie en vrienden en zijn solidariteit met de Ecuadoraanse gemeenschap in Baskenland en in de Spaanse staat’ en Batasuna ‘betreurt het verlies van een mensenleven’ en kondigt aan ‘er alles aan te zullen doen om dergelijke dramatische situaties in de toekomst te voorkomen’. Op een persconferentie een paar dagen later roept Batasuna ETA op om zich aan haar woorden uit de ‘permanente wapenstilstandsverklaring’ van 22 maart 2006 te houden. Ook roept Batasuna de Spaanse regering op om te stoppen met verwijten maken en kritiek te spuien, maar om in de spiegel te kijken en na te gaan welke verantwoordelijkheid elk van de partijen heeft.

Een internationale actiedag in solidariteit met de linkse Baskische onafhankelijkheidsbeweging op 20 januari bracht in verschillende steden mensen op de been; in Parijs, Glasgow, Milaan en Turijn, Dublin en Cork, Barcelona en Lissabon werd gedemonstreerd en geconfereerd. In Amsterdam werd de website www.vredesprocesbaskenland.nl geopend, teneinde handtekeningen ter ondersteuning van het vredesproces op te halen.

Op 29 januari demonstreren tienduizenden mensen na oproep van de Baskische partijen PNV, EA, EB en Aralar in Bilbao onder het motto ‘Ter verdediging van onze instellingen’ naar aanleiding van het feit dat de Baskische president Ibarretxe zich op 31 januari moet verantwoorden voor de rechtbank omdat hij vorig jaar met leden van Batasuna in zijn ambtswoning over het vredesproces had gesproken. De ‘Vereniging slachtoffers van het terrorisme’ (AVT) had Ibarretxe aangeklaagd. Een andere rechts-extremistische slachtoffervereniging, het ‘Forum van Ermua’ eiste dat de demonstratie verboden zou worden en de Partido Popular in Baskenland noemde de betoging ‘een poging om de rechtsstaat te destabiliseren’. Batasuna, niet uitgenodigd, sprak van ‘selectieve verontwaardiging’. Ibarretxe verklaart 2 dagen later voor de rechter dat ‘alleen in een land van gekken men een president kan beschuldigen van praten met verschillende politieke stromingen’ en dat hij doorgaat met gesprekken met Batasuna. De advocaat van de aanklagende partij zei daarop dat hij de aanklacht ‘meewerken aan een delict van burgerlijke ongehoorzaamheid’ zal uitbreiden naar ‘recidive’.

Arnaldo Otegi, een van de woordvoerders van Batasuna, dreigt de dupe te worden van het opschorten van het vredesproces; op 3 januari wordt een zaak tegen hem vanwege ‘verheerlijking van het terrorisme’ uit 2001 door het Spaanse Hooggerechtshof naar de Audiencia Nacional verwezen en moet hij dus binnenkort voorkomen. Doordat hij gesprekspartner was in het nimmer van de grond gekomen vredesproces leek hij enkel borgsommen te hoeven betalen, maar die coulantie is nu mogelijk weggevallen. In 2004 werd Otegi tot 15 maanden gevangenis en 8 jaar ontzegging van zijn burgerrechten veroordeld, die zaak loopt nu dus bij de Audiencia Nacional. Otegi had bij de begrafenis van Olaia Kastrasena, die door een eigen bom om het leven kwam, opgeroepen om te klappen voor alle ‘Gudaris’ (Baskische soldaten) die het leven hadden gelaten in de lange strijd voor zelfbeschikking. Ondertussen verbiedt het Spaanse openbaar ministerie Otegi naar Berlijn te reizen voor een lezing op een conferentie.

De Amnestia-beweging wilde op 5 januari in het Velodrome in Donostia een plan lanceren dat tot de oplossing van het politieke conflict zou kunnen leiden, maar de bijeenkomst werd verboden door de Audiencia Nacional. De demonstratie die daarop aangekondigd werd, werd op haar beurt verboden door de Baskische Autonome Regering, maar toch kwamen enkele duizenden demonstranten naar Donostia, terwijl er tientallen bussen buiten Donostia door de Guardia Civil werden tegengehouden. Na ontbinding van de demonstratie, begon de Baskische politie Ertzaintza toch met gebruik van knuppels te chargeren.

Eén van de arrestanten van 5 januari zat in een bus met internationale waarnemers die Donostia niet inkwamen. Sebastian Bedouret is journalist bij radio Txalaparta in Parijs en in zijn rugzak zat een exemplaar van het ETA-blad ‘Zutabe’. Bedouret wordt overgebracht naar de Guardia Civil-kazerne Intxaurrondo in Donostia, waar hij 3 dagen lang wordt bedreigd, mishandeld en gefolterd. De Guardia Civil dreigt zijn 8 maanden zwangere vriendin ook te arresteren. Op de afgedwongen verklaring wordt hij naar de gevangenis Soto del Real overgebracht op beschuldiging van ‘collaboratie met ETA’. Op 23 januari wordt in Parijs in het gebouw waar de radio zit een huiszoeking verricht en een kroniek (net zoiets als je nu leest) uit 2004, opgesteld door Bedouret, in beslaggenomen.

De PP zet haar polarisatie voort en heeft nu iets bedacht om EHAK, de Baskische partij die dankzij Batasuna-stemmers met 9 zetels in het Baskische regio-parlement zit, te verbieden. EHAK heeft de aanslag van ETA in Madrid niet veroordeeld, dus zouden ze net als Batasuna buiten de wet gesteld kunnen worden.

Op 19 januari behandelde het Spaanse Hooggerechtshof het beroep van de ‘Vereniging Slachtoffers van het terrorisme’ (AVT) in de zaak tegen de Baskische jongerenorganisaties Jarrai, Haika en SEGI, die in juni 2005 weliswaar als ‘onwettige’ organisaties werden bestempeld, maar niet als ‘terroristisch’. Nu krijgt de AVT haar zin en worden de 3 organisaties als ‘behorend tot een terroristische bende, organisatie of groep’ definitief veroordeelt. Direct worden tegen 23 jongeren opsporingsbevelen uitgevaardigd omdat ze nu tot 6 jaar gevangenisstraf kunnen worden veroordeeld. In de dagen na het vonnis worden Igor Ortega, Amaia Arrieta, Olatz Carro en Iker Frade opgepakt. Ook is er een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd.

De Batasuna-woordvoerders Arnaldo Otegi, Juan Joxe Petrikorena en Pernando Barrena moesten zich op 30 januari bij het Audiencia Nacional melden vanwege overtreding van de partijenwet, toen zij op bezoek gingen bij de Baskische president Ibarretxe in het kader van het vredesproces. De slachtoffervereniging ‘Forum van Ermua’ had hen aangeklaagd. De 3 verklaarden in het Baskisch de ‘politieke uitzonderingsrechtbank’ niet te erkennen en dat het gesprek bij Ibarretxe was bedoeld om een politieke oplossing voor het politieke conflict te bewerkstelligen.

Op 5 januari ontdekt de Baskische politie Ertzaintza in Atxondo (provincie Bizkaia) een rugzak met 60 kilo springstof. Een dag ervoor werd in dezelfde streek 100 kilo gevonden en een auto met sporen van springstof die op naam staat van Asier Larrinaga, die gezocht wordt vanwege ‘banden met ETA’.

Eta eist op 9 januari de aanslag van 30 december in Madrid op en verklaart nadrukkelijk geen doden te hebben gewild. ETA zegt dat het ‘permanente’ staakt het vuren nog steeds van kracht is, maar dat zij zich het recht voorbehoudt zich tegen de ‘Spaanse agressie’ te verdedigen.

Op 14 januari vinden er verschillende demonstraties plaats; in Madrid demonstreren de vakbonden UGT, CCOO en de Vereniging van Ecuadorianen ‘voor de vrede en tegen het terrorisme’. De Partido Popular wilden het woord ‘vrijheid’ toevoegen, maar ook toen daaraan gehoor werd gegeven bleef de PP weg. Daarop riep de PP de regering op alle protesten af te gelasten omdat er ‘een duidelijke strategie ontbreekt om ETA uit te roeien’. In Bilbao riep de Baskische president Ibarretxe onder het motto ‘Voor vrede en dialoog’ op om te demonstreren, maar toen in de dagen ervoor Batasuna zich wilde aansluiten werd de leus ‘Wij eisen van ETA het einde van het geweld’ toegevoegd, waarop Batasuna zich terugtrok. Er liepen 40.000 mensen mee, de helft minder als in april vorig jaar toen er in dezelfde stad werd opgeroepen het politieke conflict op te lossen. In Irunea liepen 2.500 mensen mee, inclusief de plaatselijke PP.

Halverwege januari biedt de Spaanse premier Zapatero publiekelijk zijn excuses aan in een zitting van het Spaanse parlement over zijn te optimistische voorstelling van zaken, 1 dag voor de ETA-aanslag in Madrid van 30 december. Zapatero beweerde toen dat er gesprekken waren met ETA en dat die de goede kant opgingen en dat ze binnenkort weer zouden afspreken. Zapatero wil nu een breed antiterrorismepact met alle partijen sluiten, maar de PP, nog immer op ramkoers, wil niet meedoen, waardoor voor het eerst sinds het einde van de Franco-dictatuur een oppositiepartij de pogingen van de regering om een einde te maken aan ETA niet steunde. Zapatero is ook in gesprek met de Baskische PNV, die hij kennelijk een grotere rol wil geven in het vredesproces.

In Catalonia wordt op 25 januari vermeend ‘ETA-lid’ Ike Agirre Bernadal gearresteerd op basis van een opsporingsbericht uit 2004 wegens ‘het plegen van een aanslag’ en ‘openbare ordeverstoring’.