De 184 Baskische politieke gevangenen die met straffen van meer dan 30 jaar opgesloten zitten kunnen door een wetsverandering enkel vervroegd vrijkomen als zij schriftelijk hun spijt betuigen, met de autoriteiten ‘meewerken’ en een ‘pardon’ vragen aan de slachtoffers. Dit kan overigens pas na het uitzitten van 4/5 van de 30 jaar te hebben uitgezeten.

De Baskische politieke gevangene José Mari Sagardui is Europees recordhouder vastzitten; hij zit nu 26 jaar en in een streng regime. Hij zit 20 van de 24 uur op zijn cel, mag geen contact hebben met medegevangenen, niet sporten, geen computer gebruiken en niet in de eetzaal komen. Sagardui ondernam in de gevangenis een aantal protest- en solidariteitsacties en lijkt daarvoor extra gestraft te worden; anderen die 26 jaar geleden met hem werden opgepakt zijn allang vrijgelaten.

Het Spaanse Hooggerechtshof veroordeeld Javier Garcia Gaztelu (40) tot 82 jaar veroordeeld wegens betrokkenheid bij de moord op Fernando Herzog in Donostia in 1996, die broer van de Spaanse minister die de gevangenenspreiding bedacht. Eerder kreeg Gaztelu al 50 jaar voor de ontvoering en moord op PP-raadslid Miguel Blanco. Verder moet nog onderzocht worden of hij ook kan worden veroordeeld voor de moord op de PP-politicus Gregorio Ordonez, de chef van de gemeentepolitie Alfonso Morcilla en de politie-sergeant Mariona de Juan. Het Hooggerechtshof wil ook zijn vriendin vervolgen omdat die weigert te verklaren voor de rechtbank.

Op 6 juli begint dan de eerste van een langverwachte serie gesprekken tussen de Baskische PSE (de zusterpartij van de Spaanse regeringspartij PSOE) en Batasuna in het kader van het vredesproces. De aftrap is in Donostia en wordt voorafgegaan door een publiekelijk optreden van de deelnemers. Later volgden er nog gesprekken van Batasuna met Aralar en later met de PNV om de samenstelling van de ‘politieke Ronde tafel’ in Baskenland zelf te bespreken.

Na meer dan 3 maanden (per 1 juli) permanente wapenstilstand van ETA wordt de balans van de repressie tegen Baskische burgers opgemaakt; elke 3 dagen 1 arrestatie, 35 in totaal, waarvan er 23 in ‘incommunicado-detentie’ terecht kwamen en een aantal verklaarde mishandeld en bedreigd te zijn. Zes Basken werden aan Spanje uitgeleverd, 3 anderen werden ‘alvast uitgeleverd’, totdat ze hun straf in Frankrijk hebben uitgezeten. Ook moesten er 23 burgers voor het Hooggerechtshof in Madrid verschijnen, kregen verschillende Baskische politieke gevangenen die op korte termijn vrij zouden komen een extra straf en werd er geen enkele politieke gevangene overgeplaatst naar een gevangenis in Baskenland. Deze spreidingspolitiek had dit jaar al 29 gewonden door verkeersongelukken onder gevangenen bezoekende familieleden en vrienden tot gevolg. Verder werd er een volkskroeg gesloten, een persconferentie verboden en binnengevallen, een manifestatie van de Baskische jongerenorganisatie SEGI aangevallen en namen de politiecontroles op de autowegen toe. En last but not least; het megaproces ‘18/98’ tegen de Baskische onafhankelijkheidsbeweging gaat ook nog steeds door.

Op 11 juli laat de na 15 maanden in zijn ambt teruggekeerde onderzoeksrechter Baltasar Garzon de directeur van de krantengroep Noticias (en ex-ex directeur van de gesloten krant EGIN), Pablo Munez (65), arresteren en ook Jesus Iruretagoiena (66), een ex-politieke gevangene en ex-vluchteling werd gearresteerd. Allemaal in het kader van het onderzoek naar betalingen door industriëlen aan ETA. Munoz zou voor de industrieel Marticorena uit Naffaroa bemiddeld hebben. Iruretagoiena wordt een dag later voorwaardelijk vrijgelaten, hoewel de beschuldiging van ‘collaboratie met ETA’ blijft staan en hij zich wekelijks bij een politiebureau moet melden. Munoz wordt in ‘incommunicado’-detentie geplaatst en de 15e vrijgelaten, op een borgsom van 4000 euro en met de aanklacht ‘samenwerking met ETA’ op zak.

Eind juli werd er nog maar eens op gewezen hoeveel gewapende agenten en soldaten er in Baskenland zijn; het maakt de regio tot de meest gemilitariseerde van Europa. In 82 kazernes zitten 6.117 leden van de Guardia Civil, in 13 politiebureau’s 2.865 agenten van de Spaanse politie, dan zijn er nog 7.988 Baskische agenten van de Ertzaintza, in Naffaroa zijn er 638 agenten actief, het Spaanse leger is met 2.049 soldaten net iets minder vertegenwoordigd dan het Franse leger (2.200) en dan zijn er ook nog 7.988 lijfwachten van de politie werkzaam in Baskenland.

Eind juni spreekt de Spaanse premier Zapatero het Spaanse parlement toe over zijn dialoog met ETA. Hij zegt daarin over de uitslag van een eventueel referendum in Baskenland, dat “de regering de beslissing van de Baskische bevolking, die in alle vrijheid genomen zal worden, zonder geweld, zal respecteren”. Op 6 juli ondersteunen de leiders van een meerderheid van de partijen in het Europees parlement een resolutie die het initiatief van Zapatero steunt.

Volgens de linkse Baskische krant GARA van 10 juli zou er vanaf juni 2005 tot februari 2006 tussen de Spaanse regering en ETA onderhandeld zijn over compromissen en garanties, waarna in maart de permanente wapenstilstand werd afgekondigd. De agenda bestond/bestaat uit onder andere de punten gevangenen en demilitarisering. De Spaanse regering zou ook hebben toegezegd de uitslag van een referendum (…) in Naffaroa te zullen respecteren en dat er geen arrestaties door Baskische, Spaanse en Franse (!) politie meer zouden plaatsvinden. Dat laatste is niet gelukt, zo blijkt onder punt 3 in dit overzicht.

Eind juli wordt bekend dat de voorbereidingen voor de onderhandelingen lopen via het Centrum Henri Dunant in Geneve en dat deze organisatie al sinds 2004 bezig was gesprekken op touw te zetten. Onderhandelaar van de kant van ETA zou Josu Urrutikoetxea zijn, hoewel hij op de ‘Europese lijst van terroristische personen’ staat.

BIC 31 juli 2006