In 2002 leverde Venezuela de Basken Bittor Galarza (inmiddels vrijgelaten) en Sebas Etxaniz (nog in de gevangenis van Valdemoro in Madrid) uit, maar de regering van president Chavez erkent nu dat uitlevering niet correct was en zegt de 2 schadeloos te willen stellen voor een bedrag van 350.000 euro. De Spaanse regering reageert woedend en heeft opheldering gevraagd. Ook zou Venezuela 4 vermeende ETA-leden aan verblijfspapieren hebben geholpen.

Inaki de Juana, in zijn tweede hongerstaking sinds 7 november, wordt vanaf 11 december onder dwang gevoed in het gevangenishospitaal in Madrid. Hij weegt nog maar 58 kilo, ligt vastgebonden aan handen en voeten naakt op bed. De gevangenisautoriteiten lijken niet van zins hem vrij te laten. Vlak voor de 45e dag van zijn hongerstaking ligt hij niet maar vastgebonden aan bed, maar de voedingssonde blijft aanwezig.

Met een meerderheid van 37 tegen 31 stemmen wordt op 1 december in het Baskisch parlement een motie goedgekeurd dat een aantal eisen stelt aan de Spaanse regering; het afschaffen van de Wet op de Partijen, die nog altijd Batasuna en haar kiezers uitsluit van verkiezingen, het afschaffen van de isolatiedetentie in welke periode folter mogelijk wordt gemaakt en last but not least, het afschaffen van de Audiencia Nacional, de speciale rechtbank die de Baskische onafhankelijkheidsbeweging vervolgt.

De Baskische president Ibarretxe, tegen wie een aanklacht loopt omdat hij vergaderde met leiders van Batasuna, krijgt steun van 7 ex-presidenten uit Latijns-Amerika, Rodrigo Borja (Ecuador), Vinicio Cerezo (Guatemala), Jaime Paz (Bolivia), Ernesto Perez (Panama), Ernaesto Samper (Columbia) en Juan Carlos Wasmosy uit Paraguay. Ook de Argentijnse nobelprijswinnaar Adolfo Perez Esquivel ondertekende de steunverklaring, waarin zij stelden dat de beschuldiging aan het adres van Ibarretxe een ‘obstakel voor het vredesproces is’ en spraken hun steun uit voor de ‘politiek van dialoog en onderhandeling in de zoektocht naar vrede en normalisering in Euskadi’.

De Spaanse krant El Mundo verspreidt halverwege december het niet-bevestigde bericht dat de Audiencia Nacional heeft besloten om de vervolging van het in 2004 gesloten Baskischtalige dagblad Egunkaria en haar redactie voorlopig te staken vanwege ‘bijzonder zwak en onvoldoende’ bewijs.

Op 14 december werd in het Spaans parlement door de regerende PSOE met steun van de Baskische PNV en de CiU uit Catalonia de zogenoemde ‘Wet op het Historisch besef’ aangenomen, waarin staat dat ‘veroordelingen en sancties die tijdens de burgeroorlog en de daaropvolgende dictatuur werden uitgesproken op grond van politieke of ideologische gronden in hun geheel als ongerechtigd worden beschouwd.’

In Elorrio, een klein dorpje in de Baskische provincie Bizkaia, komen op 16 december 400 slachtoffers van marteling bij elkaar in een speciale vergadering om de afschaffing van de uitzonderingsrechtbanken en de wetten die foltering mogelijk maken te eisen. Sinds 1978 zouden in Baskenland meer dan 7.000 mensen slachtoffer van marteling zijn geworden. Nog steeds wordt het bestaan van folter in Spanje ontkend en worden slachtoffers die hun beulen aanklagen vervolgd.

Op 21 december gaan de manifestaties en demonstraties voor zelfbeschikking van Baskenland, door onderzoeksrechter Garzon verboden, toch door in Bilbao, Donostia en Vitoria-Gasteiz. In kleinere dorpen verhinderde de Guardia Civil of de Ertzaintza de bijeenkomsten wel.

Het nog steeds voortdurende megaproces ‘18/98’ tegen allerlei personen en organisaties uit de linkse onafhankelijkheidsbeweging sleept zich van schandaal naar schandaal; nu bleek in de zaak tegen Xaki, volgende de openbaar aanklager het ‘ministerie van buitenlandse zaken van ETA’, dat de beschuldigingen tegen Joxe Mari Olarra als leider gebaseerd waren op foutieve vertalingen uit het Baskisch, verkeerd begrepen afkortingen en initialen en deelnames aan (legale) demonstraties.

Ook in de zaak tegen de advocaat Pepe Urunuela, die wordt beschuldigd van ETA-lidmaatschap, maar als een luis in de pels wordt beschouwd vanwege de oprichting van de Stichting Joxemi Zumalaba, gaat het voor de openbaar aanklager mis. Eerder hadden al 212 advocaten en anderen zich verenigd in het comite ‘Wij zijn allemaal Pepe Urunuela’ en hem onschuldig bevonden, nu bleken de deskundigen van de Guardia Civil en de Spaanse geheime dienst te moeten toegeven dat zij eigenlijk geen enkel bewijs hebben gevonden tegen de advocaat.

In Parijs worden gevangenisstraffen van 3 en 4 jaar geeist tegen 2 Baskische advocaten Itziar Larraz en Unai Errea, die volgens de openbaar aanklager als tussenpersoon tussen Baskische politieke gevangenen en ETA hebben gefungeerd. Na het uitzitten van hun straf mogen ze niet meer in Frankrijk wonen en beiden mogen 10 jaar lang hun beroep niet meer uitoefenen.

Op 7 december worden 3 Basken, Jose Luis Beotegi, Gregorio Vicario Setien en Mikel San Argimiro in 3 verschillende zaken vrijgesproken van wat hen ten laste werd gelegd. Enkel Beotegi komt vrij, de anderen worden nog in andere zaken beschuldigd. Alle beschuldigingen tegen de 3 bleken gebaseerd op eigen verklaringen die tijdens de isolatiedetentie (lees folter) totstandkwamen en op verklaringen van medebeschuldigden.

Op 2 december arresteert de Franse politie 3 vermeende ETA-leden bij Labasserette, Eneko Bilbao, Borja Gutierrez en Zorion Salsamendi. De 3 worden beschuldigd van betrokkenheid bij het militaire apparaat van ETA en de diefstal van enkele voertuigen, maar niet van de roof van de 350 pistolen in Nimes in oktober. Sinds het staakt het vuren van ETA in maart zijn er 28 vermeende ETA-leden gearresteerd, waarvan 18 in Frankrijk.

Een aantal kranten in binnen- en buitenland komt op 20 december met het bericht dat er op 14 en 16 december contacten zijn geweest tussen ETA en de Spaanse regering. De contacten blijken later echter nog steeds te gaan tussen woordvoerders van beide partijen.

Op 30 december blaast ETA met een zware bom de parkeergarage bij terminal nummer 4 op het vliegveld van Madrid Barajas op. Twee 19-jarige Ecuadorianen Carlos Alonso en Diego Armando komen om het leven, terwijl ze lagen te slapen in hun auto. Een uur voor de explosie belde een man 3x om te waarschuwen, maar pas de laatste keer een half uur vantevoren namens ETA en toen ging de politie de boel ontruimen. ETA verklaarde op 18 augustus dat het vredesproces in een crisis verkeerde en daarop intensiveerden Batasuna en anderen haar oproepen tot ‘stappen in het vredesproces’, maar blijkbaar bewoog er niets achter de schermen, zeker niet op het gebied van de ‘toezeggingen en afspraken’ die uberhaupt hebben geleid tot het uitroepen van de wapenstilstand. Ook de door vele organisaties gewilde ‘ronde tafel van partijen’ is niet opgezet. De afgelopen periode van negen maanden was hoopvol, behalve voor de onafhankelijkheidsbeweging in Baskenland dan; 106 arrestaties, 33 gevangenen erbij, 2 arrestanten gefolterd, 45 dagvaardingen wegens het organiseren van politieke initiatieven (demonstraties, persconferenties etc in het kader van zelfbeschikking), maar liefst 53 politieke bijeenkomsten die verboden werden, er vonden in Madrid en Parijs 75 processen plaats tegen in totaal 227 Basken, 22 Baskische politieke gevangenen kregen na het uitzitten van hun straf te horen dat ze voorlopig niet vrij zouden komen met als triest voorbeeld Inaki de Juana, die jaren extra kreeg voor het schrijven van een 2 krantenartikelen. Geen enkele politieke gevangene werd overgeplaatst naar een gevangenis in of dichterbij Baskenland. Dit alles is absoluut geen rechtvaardiging voor het plaatsen van een bom en het vermoorden van 2 mensen en ETA had veel en veel meer geduld moeten hebben en de permanente wapenstilstand moeten volhouden. Maar repressie, ook al is die niet nieuw in Baskenland, kweekt bommenleggers. De Spaanse regering verklaarde dat de gesprekken met ETA worden opgeschort, terwijl Batasuna en ETA verklaarden dat de wapenstilstand nog steeds van kracht is. De Partido Popular intussen, beukt op het laatste restje zelfvertrouwen van de PSOE en sluit elke deur naar vrede definitief, als ze dat al niet hadden gedaan. Het zal lang duren voordat de partijen weer (openlijk) nader tot elkaar komen, en als dat gebeurt, zal er een andere modus operandi moeten worden gevonden dan tot nu toe het geval was.

Enig houvast geeft dat bommen, luguber maar waar, tijdens een wapenstilstand/vredesproces erbij schijnen te horen; de IRA blies na 17 maanden wapenstilstand in London het financiele centrum Canary Wharf op en doodde daarbij 2 mensen, om anderhalf jaar later een ‘nieuwe definitieve wapenstilstand’ af te kondigen, waaruit het zogenoemde Goede Vrijdagakkoord in 1998 voortkwam. Maar de tijd tikt niet in het voordeel van de ‘peacemakers’ in Baskenland; in 2008 zijn er parlementsverkiezingen en als de PSOE die verliest lijkt een politieke oplossing van het conflict verder weg dan ooit. In het januari-overzicht meer over de bom en de gevolgen.