Op 4 mei werden de Baskische politieke gevangenen Garikoitz Arruarte en Gorka Loran tot elk 2.775 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens 'lidmaatschap van een gewapende bende' en '184 terroristische moordpogingen'. Zij zouden op 24 december 2003 twee tassen met explosieven op de IC Irun-Madrid hebben gezet, die zouden moeten ontploffen als de trein leeg was. Loran had een cd'tje op zak met een waarschuwingsbericht om door te bellen, met een marge van 45 minuten voordat de bommen zouden afgaan. Volgens onderzoeksrechter Garzon was het niet de bedoeling van de 2 om de bommen in een volle trein te laten afgaan, zo schreef hij in zijn nieuwste boek.

De Spaanse minister van defensie José Bono verklaart dat 'Baskische politieke gevangenen hun straf volledig moeten uitzitten, dat wil zeggen in kooien, zoals de leeuwen. Leeuwen zitten niet in kooien als decoratie, maar omdat ze kinderen kunnen opeten'. Askatasuna, de anti-repressie organisatie die zich ook voor Baskische gevangenen inzet, geeft antwoord; 'Van Bono valt zijn lidmaatschap van de PSOE op ten tijde van de vuile oorlog van de GAL tegen de Basken. Hij verdedigde Barrionuevo en Vera (hoofdverantwoordelijken voor de GAL- misdaden, zie hier

De advocaten van de 2 Baskische politieke gevangenen in België, Jon López en Diego Ugarte, die op uitlevering naar Spanje wachten in respectievelijk de gevangenissen van Doornik en Bergen, klagen op 13 mei de Belgische autoriteiten (staat en minister van justitie) aan wegens de omstandigheden waarin hun cliënten vastzitten. Beide zitten afgezonderd van andere gevangenen en worden, telkens als ze de cel verlaten, gevisiteerd. De sanitaire omstandigheden zijn belabberd, de toiletemmer wordt 1 keer per dag geleegd, de bewakers kijken elk kwartier naar binnen, 's nachts gaan de lichten aan en wordt er door de bewakers flinke herrie gemaakt. Douchen kan 2 maal per week met koud water, het luchten vindt plaats in een ruimte die even groot is als hun (kleine) cel. Alle post wordt gecontroleerd, gelimiteerd en bezoek is beperkt tot directe familie. Bellen mag enkel naar het huis van hun ouders. Op 23 juni begint de berechting in België vanwege het in bezit hebben van valse papieren.

Het zijn eigenlijk ex-politieke gevangenen, de 4 Basken die in maart vorig jaar tot grote schaamte van onderzoeksrechter Garzón moesten worden vrijgelaten nadat ze 2 jaar onschuldig hadden vastgezeten voor een aanslag die 2 Basken in een Franse cel al hadden bekend. Het gaat om Ainara Gorostiaga, Mikel Soto, Aurken Sola en Jorge Txakarro, die nu door openbaar aanklager Ignacio Gordillo worden beschuldigd van 'lidmaatschap van een gewapende bende' en hen voor 8 jaar wil opsluiten. Wordt vervolgd dus.

Op 3 mei ontvangt de Baskische president Ibarretxe, in het kader van de verkennende gesprekken om een nieuwe regering te vormen, Arnaldo Otegi en Pernando Barrena van Batasuna. De laatste 2 waren tamelijk positief over het gesprek, de PP veroordeelde het gesprek omdat 'Batasuna een illegale, clandestiene en ontbonden partij is die enkel terroristen vertegenwoordigt'.

Een dag later ontmoeten Ibarretxe en de Spaanse minister- president Zapetero en de trefwoorden waren 'zoeken naar samenleving', 'verder werken' en 'compromis'. PP-leider Mariano Rajoy noemde de ontmoeting 'clandestien'.

EHAK, de partij die dankzij de kiezers van Batasuna 9 zetels haalden, weigerde op 24 mei mee te werken aan de herverkiezing van de conservatieve PNV'er Juan María Atutxa als parlementsvoorzitter. Nieuwe voorzitter is Izaskun Bilbao, toch ook wel van de PNV. De prijs die EHAK voor het dwarsbomen van de PNV moet betalen is dat ze uit het 'besturend comité' van het Baskisch parlement worden geweerd.

Het is niet makkelijk een nieuwe meerderheidsregering te bouwen, zo merkt de PNV. Met de lijstverbinding EA en de vorige regeringspartner IU en de nieuwkomer Aralar komen ze uit op 33, evenveel als het blok van de PSE en de PP. Essentieel zijn dus de 9 zetels van EHAK, die echter flinke voorwaarden aan haar steun verbindt; de verkiezingen waren immers illegaal, omdat Batasuna niet mee mocht doen. Die verbodsmaatregel moet teruggedraaid worden, aldus EHAK en dat moet doorwerken op lokaal niveau, waar immers in 2003 bij de gemeenteraadsverkiezingen meer dan 200 lokale lijsten van de linkse onafhankelijkheidsbeweging werden verboden.

In de Baskische provincie Bizkaia worden op 9 mei 4 jongeren opgepakt, Iñaki Peña, Sonia Marín, Arkaitz Ormaetxea en Igor Zearreta, wiens huis urenlang doorzocht werd voordat hij werd meegenomen door de Guardia Civil.

Zoals je in de vorige digitale BIC-Nieuwsbrief hebt kunnen lezen is de linkse Baskische krant GARA met de schuld van de drukker van een door de Spaanse overheid opgedoekte Baskische krant EGIN opgezadeld, met als enige doel hen financieel te wurgen. Nu dreigt de directeur van GARA zich voor het Spaanse Hooggerechtshof te moeten verantwoorden voor 'verheerlijking van het terrorisme' omdat GARA een verklaring van ETA publiceerde. In 1986 en 2003 werden echter soortgelijke zaken tegen respectievelijk EGIN en de Baskische TV-zender EiTB door het Constitutionele Hof verworpen, met een verwijzing naar de vrijheid van meningsuiting en nieuwsgaring. De directeuren van 7 'media' in Baskenland, zoals de kranten Diario de Noticias de Araba, Deia, Le Journal du Pays Basque en Berria, de TV-zender EiTB en het radiostation Herri Irratia, stuurden een petitie naar de Spaanse justitie om te protesteren en te eisen dat zij de 'Baskische media in rust moeten laten werken'. Tegen de repressie tegen GARA kun je hier een petitie ondertekenen.

Op 11 mei wordt in Parijs Gorka Elejabarrieta in de gevangenis van Fresnes op bevel van de Franse rechter Le Vert, die hem ook toestemming gaf zijn vriend te bezoeken, gearresteerd. Hij werd beschuldigd van 'ETA-lidmaatschap' en later van het stelen van 2 auto's in de buurt van Limoge. Gorka kennen jullie waarschijnlijk wel; hij gaf vele info-avonden in Nederland en België met het Baskenland Informatie Centrum samen en woonde en studeerde een tijd in Amsterdam voordat hij fractieassistent van het Europarlementslid van Batasuna Koldo Gorostiaga in Brussel werd. Na 24 uur werd hij weer vrijgelaten, zonder mobieltje, agenda en geld. Zoals jullie waarschijnlijk inmiddels wel weten is zo'n arrestatie in de meeste gevallen goed voor nog meer arrestaties en beschuldigingen, verwijzend naar wat in Parijs gebeurde. Verder krijgen jullie de groeten van hem!

Op 12 mei werd Iñaki Herrán door de Spaanse politie in Bilbao gearresteerd toen hij zijn identiteitspas kwam afhalen. Herrán zat 6 jaar in Franse gevangenissen wegens 'lidmaatschap van een gewapende bende' tot hij in april dit jaar werd 'overhandigd' aan de Spaanse politie. De vraag is nu of hij voor dezelfde beschuldiging in Spanje ook nog de gevangenis in moet.

Vorig jaar ontving het coördinatie comité ter voorkoming van marteling, dat bestaat uit 33 organisaties uit Catalonia, Spanje en Baskenland (waaronder TAT en Behatokia), 793 klachten over marteling. Het rapport werd op 17 mei gepresenteerd in het Spaanse parlement en het de Catalaanse links Republikeinse ERC diende een motie in om de Spaanse regering op het hart te drukken om de VN-protocollen ter voorkoming van marteling, die al zo vaak zijn aanbevolen aan de Spaanse regering, te implementeren.

Op 18 mei moesten 8 Baskische jongeren zich in Iruña voor de rechtbank verantwoorden wegens 'openbare ordeverstoring en aanslag', waarvoor tussen de 3 en 8 jaar cel wordt geëist. Zij werden in 2002 opgepakt omdat ze tijdens de San Fermin- feesten met een Baskische vlag liepen en leuzen riepen voor de Baskische politieke gevangenen.

De Guardia Civil komt op 20 mei de notulen ophalen van de gemeenteraden van Irura, Leaburu, Aizarnazabal, Hernialde en Itsasondo (allemaal gelegen in de provincie Gipuzkoa). Deze 5 dorpen worden sinds de gemeenteraadsverkiezingen van mei 2003 bestuurd door leden van de toen verboden lokale platforms; deze behaalden echter in tientallen dorpen en stadjes een meerderheid in een schaduwverkiezing die de links nationalistische beweging organiseerde. De 5 dorpen reageerden op het onderzoek van de Guardia Civil door te eisen dat de 'Wet op de politieke partijen' moet worden afgeschaft en de politieke situatie in hun gemeenteraden moet worden genormaliseerd. Ze zeiden ook dat ze 'fantastische ondersteuning' van de dorpelingen hadden gehad gedurende de 2 jaar dat ze, volgens de wet dus illegaal, als raadsleden hadden gefunctioneerd.

Duizenden jongeren demonstreren op 21 mei in Donostia tegen de repressie die hen treft en om jongeren op te roepen zichzelf te organiseren om op te komen voor hun rechten. Op dit moment worden 300 jongeren geconfronteerd met het feit dat ze in de rechtbank moeten verschijnen.

In de buurt van Grenoble worden Beñat Sansebastiàn (55 jaar), Oier Goitia-Abadia (30 jaar) en José Ramón Sagarzazu- Gaztelumendi (40 jaar) op 24 mei door de Franse en Spaanse politie opgepakt op beschuldiging van te behoren tot 'het internationale apparaat van ETA'. Volgens politiebronnen zouden de 3 'van plan zijn in Frankrijk een infrastructuur door het huren van huizen op te bouwen en er wapens in onder te brengen'. Verder zouden ze 'alle ETA-acties over de hele wereld plannen'.

Op 25 mei moesten dan eindelijk de ex-Batasuna parlementsleden Arnaldo Otegi en Jon Salaberria voor het Hooggerechtshof verschijnen; eindelijk, omdat hun parlementaire onschendbaarheid natuurlijk is opgeheven met het verdwijnen van de fractie van Sozialista Abertzaleak uit het Baskische parlement. Otegi werd 's nachts beschuldigd van 'lidmaatschap van ETA', maar vrijgelaten op borg van 400.000 euro. Hij mag het land niet verlaten en moet zich elke maandag en vrijdag melden op de rechtbank die het dichts bij zijn woonplaats ligt. Salaberria kwam helemaal niet opdagen en tegen hem werd een internationaal opsporingsbevel uitgevaardigd. De aanklacht tegen de 2 lag in de 'zaak 35/02', tegen de Baskische volkskroegen, de Herriko Tabernas, populaire kroegen waar vooral linkse jongeren samenkomen. Otegi zou geld van die Tabernas naar ETA door hebben gesluisd. Maar de Herriko Tabernas zijn allang weer open, omdat er geen onrechtmatigheden in hun boekhouding gevonden kon worden. 's Nachts wordt Otegi dan toch thuis van zijn bed gelicht en naar Madrid afgevoerd, maar hij komt op 28 mei weer vrij. Intussen hadden figuren als Gerry Adams van het Ierse Sinn Fein en de Italiaanse ex-president Fransesco Cossiga zich ertegenaan bemoeid. Otegi werd overigens vrijgesproken in een zaak dat hij bij een ontvoering betrokken zou zijn geweest; een band met ETA kon niet bewezen worden.

Op 31 mei moeten 4 jongeren uit Barakaldo, een voorstad van Bilbao, zich voor het Hooggerechtshof in Madrid verantwoorden voor de beschuldiging dat ze hebben deelgenomen aan acties in het kader van de 'Kale borokka', 'straatstrijd' door jongeren. Egoitz Coto, Jorge Urruñuela, Endika Abad en Victor Franco hadden in mei 2000 een pinautonomaat gesloopt en een 'sabotagedaad' tegen een citroëndealer gepleegd. De eerste 2 hoorden een eis van 40 jaar door onderzoeksrechter Garzon, de anderen 20 jaar. De 4 werden indertijd aangewezen door een andere jongen die tijdens de verklaring in isolatiedetentie zat. Grote kans dat de verklaring onder foltering tot stand is gekomen en volgens Internationaal strafwetgeving niet als bewijs in rechtszaken opgevoerd mag worden.

Op 17 mei geeft het Spaanse parlement met 192 tegen 147 stemmen, uiteraard met tegenstemmen van de PP, de regering Zapatero toestemming om met ETA te gaan onderhandelen. Hier het meest relevante deel uit de motie die werd aangenomen: "Wij spreken onze overtuiging uit dat de rechtsstaat haar kracht en superioriteit jegens het terrorisme heeft getoond. ETA rest slechts één weg: zich opheffen en de wapens inleveren. Dat is de eis van de Baskische bevolking en het is ook de houding van alle parlementaire groepen in het congres van afgevaardigden. Om deze reden, en omdat we ervan overtuigd zijn dat de politiek een bijdrage kan en moet leveren aan het einde van het geweld, bevestigen we opnieuw dat onder de juiste omstandigheden voor een beëindiging van het geweld door middel van dialoog, blijkend uit een duidelijke wil om een einde te maken aan het geweld en uit een ondubbelzinnige houding die tot deze overtuiging kunnen leiden, wij een proces van dialoog ondersteunen tussen de bevoegde instanties van de Staat en zij die besluiten het geweld af te zweren, altijd het onopgeefbare democratische principe respecterend dat politieke kwesties enkel opgelost dienen te worden door de legitieme vertegenwoordigers van de volkswil. Het geweld krijgt geen politieke prijs en de Spaanse democratie zal nooit chantage accepteren." De PP maakt de PSOE voor alles uit wat smerig is en verwijt hen 'zich te hebben overgegeven aan ETA'. Volgens de PP praat Zapatero nu de 'taal van Batasuna' met de termen 'opening van een vredesproces' en 'pacificatie'. Ook zou de PSOE de 'herinnering aan de slachtoffers niet respecteren', in welke organisaties de PP zoveel tijd en geld steekt. De AVT, de vereniging van slachtoffers van terrorisme, kondigt een demonstratie voor 11 juni aan. De PP lijkt vergeten ook zelf, in 1998, met ETA te hebben gesproken. De PP blijft hoe dan ook een obstakel in het pad naar een mogelijke oplossing van het conflict dat de PSOE nu heeft ingeslagen; ze vertegenwoordigt nog altijd 9.6 miljoen kiezers, zijn goed vertegenwoordigd op hoge posities in de staatsapparaten en provinciale besturen en weten een machtige factor, een groot deel van de Spaanse media, achter zich.

Op 25 mei, om 9.30 's morgens, laat ETA een bom afgaan in de wijk San Blas in Madrid, na een waarschuwingstelefoontje 3 kwartier van tevoren naar de linkse Baskische krant GARA, waarin merk en model van de bomauto worden genoemd. Ondanks dat er na een half uur een gebied van 500 vierkante meter wordt ontruimd, vallen er toch 6 lichtgewonden, die met hoofdpijn lang het ziekenhuis moesten. Twintig gebouwen raken beschadigd en zo'n 12 auto's worden vernield, sommigen vliegen in brand. ETA zou met deze aanslag reageren op de continuerende repressie in Baskenland, ondanks alle resoluties van de regering Zapatero. De bom ging net af toen diverse Spaanse ministers de zoveelste 'vernietiging van ETA' hadden afgekondigd, na de arrestaties in Frankrijk.

In de laatste dagen van mei is er weer aandacht voor de ongeveer 1000 mensen in Baskenland die na bedreigingen door ETA met bodyguards moeten leven, ondanks het feit dat ETA al 2 jaar geen dodelijke slachtoffers meer heeft gemaakt. Het gaat dan vooral om rechters, raadsleden van de UPN (PP) in Naffaroa en raadsleden van de PP en de PSOE.