Half maart voeren Basken actie bij Buckingham Palace om aandacht te vragen voor de onrechtvaardige processen tegen de linkse Baskische jongerenorganisaties Jarrai, Haika en SEGI. Ze ketenen zich vast aan de hekken van het paleis, waar ze in waren geklommen. Ook in Derry is protest; Ieren gaan de straat op tegen de bezetting van Baskenland en eisen een dialoog met de Baskische politieke gevangenen. In het weekend van 19 maart houden Basken in Engeland persconferenties, infomiddagen en een hongerstaking om de zaak van de nog altijd vastzittende Baskische Inigo Makazaga (zijn moeder en vriendin waren er ook) onder de aandacht te brengen. Deze 26-jarige jongen zit al sinds 24 april 2001 in isolatie in de Belmarsh gevangenis en wacht zijn uitlevering aan Spanje af, hoewel er geen enkel bewijs voor de beschuldigingen van deelname aan ordeverstoringen in 1996 in Baskenland is.

Het Collectief van Baskische Politieke Gevangenen (EPPK), die zich ook hebben aangesloten bij het Basisdemocratisch Akkoord dat door 6 politieke partijen, 7 vakbonden en 17 maatschappelijke organisaties is ondertekend om te werken aan een politieke oplossing van het politieke conflict, roept op 15 maart op tot een hongerstaking van alle gevangenen. Het is voor de eerste keer in de geschiedenis dat alle Baskische politieke gevangenen (719) tegelijk in hongerstaking gaan.

21 bussen vol Basken arriveren op 20 maart bij de gevangenis van Fleury-Merogis in Frankrijk om te demonstreren voor de rechten van de Baskische politieke gevangenen die daar vastzitten.

Op 29 maart stoppen de Baskische politieke gevangenen met hun hongerstaking, maar niet met hun strijd voor erkenning van hun rechten als gevangenen en als burgers. Op allerlei manieren werden de gevangenen bedreigd en gestraft door hun bewakers.

Zoals verwacht werd Batasuna niet toegelaten tot de verkiezingen; al bij het eerste obstakel dat ze moesten nemen, de kiescommissie van de Baskische Autonome Gemeenschap, werden hun legale vertegenwoordigers geweigerd omdat de naam Batasuna niet in het kiesregister geregistreerd stond. Batasuna gaat haar vredesvoorstel (Anoeta-verklaring) toch op een of andere manier voorleggen aan de kiezers, nam zij zich voor.

Direct na het indienen op 14 maart van de kandidatenlijsten wordt Aukera Guztiak (Alle opties) worden ze onder vuur genomen. De Spaanse openbaar aanklager Candido Conde-Pumpido roept AG op om het geweld van ETA te veroordelen. Batasuna werd met dit argument buiten de wet gesteld; Zij betreurde de ETA-aanslagen en vond het spijtig dat er onschuldige mensen omkwamen. Bij de presentatie van AG wist Pumpido overigens al dat ze een front van Batasuna was. Op 18 maart maakt Pumpido bekend dat zijn kantoor meer dan 32.000 handtekeningen gaat onderzoeken om vast te stellen of Batasuna¿s netwerk of infrastructuur is gebruikt om die te verzamelen. De openbaar aanklager gebruikt hiervoor documenten die bij vermeende ETA-leden zijn gevonden en eerdere kandidatenlijsten voor verboden lijsten.

Maar het hardste bewijs (dat AG een Batasuna-initiatief is) zegt Pumpido in de vorm van een afgeluisterd telefoongesprek tussen een gevangene die lid is van de ETA-leiding en iemand van de Batasuna-leiding waarin werd gezegd dat er 2 lijsten zullen worden gepresenteerd, een duidelijke Batasuna-lijst en een met mensen die niet direct gelinkt zijn aan Batasuna. Tussen wie het gesprek ging werd niet bekendgemaakt (later bleek het om een telefoongesprek tussen de gevangene Jorge Garcia Sertutxa en Elixabete Zubiaga te gaan), maar volgens Pumpido was het bewijs verkregen met alle zegeningen van de wet. Verder voerde hij op dat Batasuna-woordvoerder Joseba Permach had gezegd dat AG-initiatief erg positief was en dat er gezocht is naar mensen die geen politieke connecties hadden, maar wel uit hetzelfde milieu kwamen¿. Maar ondanks al deze in zijn ogen harde bewijzen, is het volgens Pumpido voor AG heel makkelijk om aan verkiezingen deel te nemen; ze hoeven enkel geweld als politiek middel af te wijzen. Aan de andere kant zei hij dat als er wel juridische stappen ondernomen worden tegen AG dat de afwijzing van geweld, hoewel het eraan ligt hoe duidelijk die in zijn ogen is, mee zal worden genomen in de overweging AG al dan niet toe te laten tot de verkiezingen. AG heeft gezegd dat ze tegen de schending van alle rechten is.

De landsadvocaat, die namens de Spaanse overheid Aukera Guztiak vervolgt, stelt op 24 maart dat het aangevoerde bewijs van de openbaar aanklager voornamelijk bestaat uit rapporten en informatie van de Spaanse geheime dienst, maar dat ¿deze absoluut betrouwbaar zijn gezien de onpartijdigheid van deze regeringsambtenaren¿. AG heeft tot 15.00 de volgende dag om in beroep te gaan tegen de bezwaren die de landsadvocaat en de openbaar aanklager tegen de deelname van AG aan de verkiezingen van 17 april maken. In 79 paginas worden bewijzen opgevoerd voor de contacten tussen AG en het ETA-Batasuna-netwerk, waaronder het lidmaatschap van het platform AHT Gelditu tegen de hogesnelheidslijn, iemand die meeliep in een demonstratie voor de (breed gedragen eis in Baskenland) terugkeer van Baskische politieke gevangenen naar gevangenissen in Baskenland, iemand die lid is van de links-nationalistische vakbond LAB (of iemand van LAB die had gebeld met iemand van AG), en mensen die een petitie tegen de sluiting van de linkse Baskische krant Egin in 1998 of dat iemand voorkwam in het telefoonboekje van iemand die nu in de gevangenis zit. Overigens zijn AHT en LAB legale organisaties en waren genoemde protesten ook volkomen legitiem en legaal.

Van de 32.000 personen die een handtekening hadden gezet voor AG en dus zijn doorgelicht door justitie, zouden er 1000 personen uit het ¿ETA-umfeld¿ afkomstig zijn en zo¿n 6000 zouden dus volgens justitie contact hebben met de linkse onafhankelijkheidsbeweging. Het gaat hier dus niet om veroordelingen of mensen die het kiesrecht hebben verloren, het gaat om de ideologie die ze aanhangen. Bij de Spaanse regeringspartij PSOE vind je bijvoorbeeld wel vroegere ETA-leden op de kieslijsten, bovendien heeft de PSOE nooit het staatsterrorisme van onder andere de GAL (moordcommando¿s tegen Baskisch links), dat onder haar bewind plaatsvond, veroordeeld. De door Franco-aanhangers opgerichte en nog immer door zijn nazaten bevolkte PP heeft nooit de misdaden van de dictatuur van Franco veroordeeld, maar een verbod op hun partij wordt niet geëist.

En zoals inmiddels overdadig bekend is worden mensen uit het ETA-umfeld sinds 1998 systematisch vervolgd, opgesloten, kantoren, kranten en andere media van organisaties van de linkse onafhankelijkheidsbeweging, zonder dat daar ooit een proces tegen is gevoerd. Het hoger beroep van AG bij het grondwettelijk hof levert niets op; de 6 rechters oordelen unaniem dat het schenden van burger en politieke rechten niet zo belangrijk is als het veroordelen van terrorisme¿ en sluit zo niet alleen AG van de verkiezingen uit, maar ontneemt ook bijna 20% van de Baskische bevolking om de politieke keus te maken die zij zouden willen. AG gaat nu naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, maar een eventuele uitspraak daar zal van principiële aard zijn; die laat immers jaren op zich wachten.

In een interview op 28 maart weerlegt AG-kandidaat Koldo Navascues de beschuldigingen als zou AG een ¿instrument van het ETA-Batasuna-netwerk¿ zijn; De strijd van ETA brengt niet alleen de Basken schade toe, maar druist in tegen al mijn principes. Ik eis dan ook van hen dat ze de wapens neerleggen.Alle zogenaamde bewijzen die worden aangevoerd zijn afkomstig van geheime diensten en politiebronnen en dus oncontroleerbaar. Wij werden niet gehoord in deze zaken; zo is de beschuldiging, die op zich al absurd is, dat Aukera Guztiak ook een lid van dat platform tegen de hogesnelheidslijn herbergt, die de politie dan in verbinding brengt met ETA, is belachelijk. Het gaat dan om mij en ik ben woordvoerder van een platform van 19 vakbonden en organisaties die ijveren voor een sociaal buurtverkeer. () ¿Verder wordt dus iedereen afgeluisterd om bewijzen te verzamelen, mensen waartegen geen enkel strafonderzoek loopt.

Dan volgt er op 1 april, bij de start van de verkiezingscampagne, een verrassing; de Communistische Partij van de Baskische gebieden (Euskal Lurraldeetako Alderdi Komunista) EHAK verklaard haar programma te laten vallen om ruimte te maken voor Aukera Guztiak, omdat ze geloven dat democratie en vrede nu prioriteit heeft. AG had na haar verbod de partijen Batasuna, Aralar (een afsplitsing van Batasuna) en EHAK, die tegen de ¿Wet op de partijen¿ zijn, de wet die speciaal voor het verbieden van Batasuna door de Spaanse overheid was ontworpen, en daaruit vloeide voort dat EHAK ¿Alle Opties¿ overnam. De Spaanse minister van justitie Lopez-Aguilar zei dat het geen effect zou hebben om tegen EHAK vervolging in te stellen, zelfs als Batasuna haar achterban zou oproepen op EHAK te stemmen. EHAK staat sinds maart 2002 in de Baskische Autonome Gemeenschap geregistreerd en sinds juli 2002 in het Spaanse kiesregister, maar deed nog nooit mee aan verkiezingen. EHAK werd opgericht door een aantal linkse Basken, die vonden dat de linkse thema¿s niet genoeg aan bod kwamen binnen de linkse onafhankelijkheidsbeweging; rechten van arbeidersters, de gevolgen van de economische globalisering, de vernietiging van de natuur, basisdemocratie, zelforganisatie in wijken, dorpen en stadsdelen, met het recht op zelfbeschikking, enzovoort. De Spaanse justitie heeft nooit actie tegen hen ondernomen omdat ze geen enkel verband met het inmiddels beruchte ETA-umfeld vonden. Kopstukken van de PP springen hoog en laag met de bewering dat EHAK ETA-terroristen zijn en dat ze niet thuishoren in verkiezingen. PP-voorzitter Rajoi zei dat hij de laatste dagen bewijzen had gezien dat het zo zou zijn, maar wat voor bewijzen dat dan waren, daar liet hij zich niet over uit.

De PP is natuurlijk woedend dat uitgerekend een partij die notabene onder hun bewind werd opgericht, nu de rol van Batasuna overneemt. Inmiddels hadden op 4 april de Spaanse politie en de Guardia Civil hun rapporten over EHAK af en daaruit blijkt geen enkel contact tussen EHAK en Batasuna te bestaan.

Batasuna trekt haar kiesbiljetten terug en stelt duidelijk dat een stem op EHAK een stem is voor het Anoeta-voorstel van Batasuna, en dat met een stem op EHAK tegenwicht gegeven kan worden aan het plan-Ibarretxe, dat in de ogen van Batasuna het politieke conflict niet zal oplossen. De noodzaak van politieke vertegenwoordiging van het Anoeta-voorstel in het Baskische parlement na 17 april is dringend aanwezig; mocht de achterban van Batasuna niet gaan stemmen, dan dreigen de Spaanse nationalistische partijen PSE (de Baskische tak van de PSOE) en de PP de meerderheid te krijgen, en dan wordt er helemaal niets onderhandeld in het Baskische parlement; geen plan-Ibarretxe, geen Anoeta-voorstel. In de peilingen staat EHAK nu (14 april) op 5 zetels.

In een poging meer stemmen te winnen, kondigt de lijsttrekker van de PSE en beoogd Baskisch president, Patxi Lopez, aan dat als hij inderdaad Lehendakari wordt, hij binnen 2 jaar een referendum over een nieuw Autonomiestatuut voor Baskenland zal houden.

Op 15 maart worden 4 Baskische jongeren tussen de 22 en 25 jaar opgepakt in Irunea, Lizarra en Forua. Het gaat om Eder Ariz, Mikel Ziaurriz, Zaine Rekondo en Gorka Diez de Ultzurrun; volgens de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken hebben ze met ETA te maken, de namen kwamen voor op een lijst. De 3 werden overgebracht naar het hoofdkwartier van de Guardia Civil in Madrid. Op 29 maart beleggen hun familieleden een persconferentie om de marteling waaraan de 4 tijdens de beruchte incommunicado-detentie werden onderworpen. Gorka bijvoorbeeld werd 16 keer de Bolsa (plastic zak) over het hoofd getrokken, omdat hij niet antwoordde op vragen van de Guardia Civil. Dit kwam doordat hij slechthorend is en zijn gehoorapparaat niet had meegenomen bij zijn arrestatie. Hij werd keer op keer geslagen, net als de anderen, die ook de behandeling met de zak kregen tot ze bijna stikten.

Op 17 maart presenteert de Baskische anti-foltergroep TAT haar rapport over 2004; van de 57 klachten die TAT onderzocht zijn er 30 in het rapport (boek) opgenomen. De moeder van Amaia Urizar (zij werd onder andere met een geladen revolver door Guardia Civil-agenten verkracht) zei bij de persconferentie dat het boek niet de gevoelens van degene die gemarteld werden kon weergeven. Op de DVD zijn overigens wel alle 57 klachten opgenomen. Nieuw hoofdstuk in het boek is het verhaal van de familieleden van slachtoffers van marteling.

Het Hooggerechtshof in Naffaroa verbiedt op 23 maart een demonstratie van Batasuna in Irunea in het kader van de Aberri Eguna, de nationale feestdag in Baskenland, met de reden dat Batasuna probeerde de wet te omzeilen. Het is de eerste keer sinds de dood van Franco dat een viering van de Aberri Eguna door een bepaalde groep verboden wordt. Batasuna roept dan ook op om toch gewoon naar Irunea te komen. De politie van Naffaroa grijpt op 27 maart keihard in en schiet met rubberkogels de demonstratie van duizenden mensen uit elkaar.

Op 24 maart worden 2 vermoedelijke ETA-leden aangehouden, nadat de dag ervoor al een andere vermoedelijk ETA-lid werd opgepakt door de Spaanse politie.

Op 4 april maakt Theo van Boven, de VN-rapporteur inzake marteling, een rapport openbaar waarin hij de Spaanse regering aanklaagt geen enkele van zijn aanbevelingen om marteling uit te bannen, heeft geïmplementeerd. De opvolger van Van Boven bij de VN, de Oostenrijker Manfred Nowak, schreef een vervolg op Van Bovens eerdere rapport (zie hier), waarin de klachten van 17 Baskische burgers zijn opgenomen en voor de eerste keer ook 4 klachten van Basken in Frankrijk heeft opgenomen. De 4 zijn Lander Hernandez, Garazi Aldana, Ibon Fernandez-Iradi en Patxi Abad. De zaken waarin Spanje wordt aangeklaagd behelsen die van de volgende personen; Mikel Alensa, Jon Otegi en Harkaitz Melchor, die door de Guardia Civil werden gearresteerd; Jose Miguel Etxeberria die door de Mexicaanse autoriteiten aan de Guardia Civil werd overhandigd; de zaak van Aingeru Cardaño die door de Baskische politie Ertzaintza werd gearresteerd en de zaken van Joseba en Eneko Compains, Jordi Puti en Garikoitz Arruarte die door de Spaanse politie werden gearresteerd. Ook zonden Nowak, die verklaarde op dezelfde voet als Van Boven door te gaan, en de VN-rapporteur over geweld tegen vrouwen, een rapport naar de Spaanse regering om opheldering te vragen over wat er gebeurde met Aiala Manrike die door de Spaanse politie werd gearresteerd, en Naiara Mallabia, Ana Lopez en Roberto Saiz, die door de Ertzaintza werden gearresteerd.

Batasuna roept ondanks een verbod op hun demonstratie, op om op 9 april naar Bilbao te komen om te demonstreren voor burger- en politieke rechten. In de dagen voorafgaand verbieden de Ertzaintza en de Baskische Autonome Regering dat iemand van Batasuna op tv verschijnt, worden jongeren opgepakt omdat ze posters voor de demonstratie plakten en werden verder alle openbare bijeenkomsten en manifestaties van Batasuna verboden. Op het laatste moment blaast Batasuna de demonstratie af, om een bloedbad te voorkomen, dat plaats zou vinden met goedkeuring van de Lehendakari (de Baskische president, BIC). Er waren signalen uit de Baskische politie gekomen, dat zij met een massale inzet een gigantische rel wilden provoceren die dan dagenlang de media zou beheersen en Batasunas vredesvoorstel in een kwaad daglicht zou zetten.

Begin april geeft ETA een lang interview aan de Baskische krant Berria, de opvolger van de gesloten krant Egunkaria. ETA stelde zichzelf ten dienste om aan Anoeta-voorstel van Batasuna mee te werken. In het interview gaat Euskadi Ta Askatasuna nog een stap verder. Letterlijk zegt ETA een proces op gang te willen zetten om via onderhandelingen met de Spaanse Staat tot een oplossing te komen. In feite is de eerste stap om tot een definitieve oplossing te komen al gezet: Het Nationale Debatforum. Maar het probleem moet gedemilitariseerd worden. Er moet een oplossing onderhandeld worden aangaande de gevangenen, de gedeporteerde en gevluchte activisten en de slachtoffers van het terrorisme. Het gehele interview staat op de beginpagina van onze site.