Er gaan steeds meer stemmen op om de Baskische politieke gevangenen, meer precies het Collectief van Politieke Gevangenen, de EPPK, te laten deelnemen aan toekomstige onderhandelingen in het kader van het vredesproces. Zo formuleerde het ‘Forum van Ibaeta’, waarin 24 sociale- en vakbondsorganisaties verenigd zijn, begin december een manifest met eisen aan de Franse en Spaanse regeringen. De rechten waarom wordt gevraagd maken pijnlijk duidelijk hoe de gevangenen behandeld worden: recht op een humane behandeling, een einde van de foltering en mishandelingen, het isolement en (andere) straffen, respect voor de identiteit en cultuur van de gevangenen, recht op medische gezondheid en toezicht, mogelijkheid van het bezoek van een vertrouwensarts en de invrijheidsstelling van ongeneeslijk zieken. Ook wordt er recht op communicatie geëist, een einde aan het verbod op telefoongesprekken en communicatie in het Baskisch. Voor kinderen die op bezoek komen is Baskisch vaak de enige manier van praten. Ook het recht op studeren in het Baskisch of iets anders wordt met voeten getreden. En waar we het in deze kolommen al vaker over hebben gehad, het recht om na 2/3 of ¾ van de straf invrijheidgesteld te worden, zoals de wet voorschrijft. Ook strafkortingen gelden niet voor Baskische politieke gevangenen. Uiteindelijk wordt de erkenning van de vraag tot deelname aan het vredesproces geëist.

Even een kort bericht om aan te tonen dat de verspreidingspolitiek van Baskische politieke gevangenen in de Spaanse staat nog altijd actueel is; Ibaia Aiensa wordt in december van de gevangenis Alcala-Meco naar Granada gebracht, op 900 kilometer van Baskenland. Armando Legaz gaat van Herrero de la Mancha ook naar Granada en Alvaro Arri vanuit Alcala-Meco naar Cordoba, op 870 kilometer van Baskenland. Juan Karlos Iglesias wordt vanuit Soto del Real in Madrid naar Villena in Alicante verplaatst, op 760 kilometer van Baskenland. Arkaitz Tejerina tenslotte, zat dichtbij familie in Baskenland, in Bilbao, maar wordt naar Valladolid, 335 kilometer verderop, versleept.

Op 12 december wordt de woordvoerder van de Baskische anti-repressie organisatie Askatasuna (vrijheid) Jean Francois Lefort na een jaar vrijgelaten uit een Franse gevangenis. Askatasuna is de opvolger van de verboden organisatie Gestoras pro Amnistia. Lefort mag het departement Pyrenees-Atlantiques echter niet verlaten, dient zich elke maandag op het politiebureau te melden en mag geen contact opnemen met bepaalde personen. Lefort wordt verdacht van ‘collaboratie met ETA’, maar een Europees Aanhoudingsbevel van Spanje werd in februari door Frankrijk afgewezen. Lefort hield in november een 26-dagen durende hongerstaking tegen de slechte omstandigheden waarin hij, 2000 kilometer van Baskenland vandaan, werd vastgehouden.

Javier Garcia-Gaztelu, die volgens de Spaanse justitie de leiding had over het ETA-commando dat in 1997 Miguel Blanco vermoordde, is op 15 december door Frankrijk aan Spanje overgedragen.

Halverwege december wordt de door Belgie aan Spanje uitgeleverde Bask Diego Ugarte Lopez de Arkaute tot 100 jaar en 3 maanden gevangenisstraf veroordeeld wegens de moord op een Baskische politicus en zijn bodyguard, nu zo’n 6 jaar geleden. Lopez mag ook niet, als hij vrijkomt na waarschijnlijk 30 jaar, gedurende 5 jaar communiceren en/of in de buurt wonen van de nabestaanden van zijn slachtoffers.

Op 28 december worden 2 vermeende ETA-leden in Frankrijk gearresteerd toen zij probeerden een wegcontrole van de politie te omzeilen.

Het belangrijkste initiatief om tot een politieke oplossing van het conflict in Baskenland te komen, het Basisdemocratisch Akkoord, voortgekomen uit het Nationaal Debat Forum, wil met Pasen een ronde tafel voor de oplossing van het conflict opzetten. Op 17 december kwamen er 700 vertegenwoordigers van allerlei organisaties in Bilbao bij elkaar en zij besloten dat de volgende stap moest worden genomen: een overleg zonder uitsluiting.

Aan het eind van het jaar publiceerde de ‘Baskische barometer’ haar bevindingen van de ondervragingen van 1200 burgers van de Baskische Autonome Gemeenschap over vredes-stappen en politieke normalisatie. Drie op de vier ondervraagden vinden dat het autonomie-statuut haar langste tijd heeft gehad en willen dat de kwestie van het zelfbeschikkingsrecht opgelost wordt. Vier op de vijf zijn voor onderhandelingen met ETA, eenderde vindt dat dat moet kunnen zonder voorwaarden vooraf. 63% vindt dat er een politieke prijs moet worden betaald als ETA de wapens neerlegt, zoals vrijlating van Baskische politieke gevangenen.

Op 28 december krijgen de katholieke priester Alec Reid en de protestantse minister Harold Good de ‘Rene Cassin’-prijs uitgereikt van de Baskische Autonome Regering voor hun rol in het Ierse vredesproces. Bij deze gelegenheid stelde Reid dat ETA minder snel geneigd zou zijn haar wapens neer te leggen als zij constant de schuld bleef krijgen van het conflict. “In het hart van het conflict ligt respect voor mensenrechten en als deze wortels van het probleem niet worden aangepakt, zal er geen vrede kunnen zijn”. Reid vond echter ook dat ETA toch haar wapens moest neerleggen, omdat dat het vredesproces zou faciliteren.

Op 7 december wordt Koldo Garmendia op grond van het Europees Aanhoudingsbevel in Donibane Luhizune in het Franse deel van Baskenland door agenten in burger op straat gearresteerd. Garmendia werd eerder door de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzon in verband gebracht met een ETA-cel in Donostia.

Op 13 december worden Zigor Blanco, Egoitz Coto, Bittor Franco, Sebas Gurtubai en Ander Arrillaga ieder tot 24 jaar cel veroordeeld, nadat zij in augustus 2001 een burgerauto van de Baskische politie Ertzaintza met molotovcocktails en stenen bekogelden. Twee van de 3 Ertzaintza’s liepen brandwonden op. Alle 5 werden in de beruchte incommunicado-detentie geplaatst, gefolterd en beschuldigden zichzelf. In oktober kwam in dezelfde zaak een 6e verdachte vrij, na 3 jaar in voorarrest te hebben gezeten.

Het megaproces tegen de linkse onafhankelijkheidsbeweging in Baskenland gaat op 14 december verder, nu is de beurt aan de 7 jaar geleden gesloten krant EGIN. De laatste directeur van de krant Jabier Salutregi zou volgens de Spaanse justitie in 1992 zijn aangesteld door ETA, tegelijk met het interview dat EGIN deed met ETA over hun campagne tegen de Olympische Spelen in Barcelona en de Expo in Sevilla. Het interview werd echter niet gepubliceerd omdat voordat de geinterviewden het konden autoriseren, zij gearresteerd werden en bovendien toen ook geen ETA-vertegenwoordiger meer waren. Later stelde EGIN aanvullende vragen aan de gevangene en dat werd twee maanden later wel gepubliceerd. Verdere ‘bewijzen’ voor de samenwerking tussen ETA en EGIN waren de rubrieken ‘zoekertjes’, ‘koopjes’ en ‘groeten’, waarin volgens de Spaanse onderzoekers in ‘alternatief’ Baskisch geheime berichten van ETA werden doorgegeven.

Op de tweede zittingsdag tegen EGIN worden Xabi Otero en Inaki Zapiain van de administratie en de boekhouding toch weer beschuldigd van een ‘relatie met ETA’, ondanks dat beiden in 2001 door de aanvaarding van de verdediging door het Spaanse Hooggerechtshof niet werden aangehouden. Het platform 18/98+, dat het proces monitort, heeft berekend dat de maandelijkse kosten voor de beklaagden op 423.400 euro per maand liggen. De 59 beklaagden moeten elke dag, voor het naar schatting 8 maanden durenden proces, aanwezig zijn, ook al wordt er niets over hun zaak gezegd, en ook voor getuigen moet elke dag onderdak worden gevonden. Op 19 december krijgt een busje met 9 aangeklaagden een ongeluk in Segovia, er vallen geen zwaargewonden, 3 krijgen een neksteun. De 9 hoeven tot 9 januari niet meer aanwezig te zijn.

De Duitse advocaten Martin Poell en Volker Gerloff, die als observateur aanwezig zijn op het proces, verzuchtten dat ze nog geen enkel bewijs hebben gezien: “Er zijn hier geen misdrijven, zelfs geen delicten, er zijn hier geen bommen, geen wapens!”

In het decembernummer van het clubblad van ETA ‘Zutabe’ staat het besluit van de gewapende organisatie te lezen om de 6 prominente ETA-figuren, die in augustus 2004 een kritische brief aan ETA schreven, te ‘royeren’. De 6 riepen ETA op om de wapens neer te leggen, omdat de ‘repressie van de vijand de politiek-militaire strategie van ETA de baas werd’. De brief lekte echter via de politie uit naar de Spaanse media en ETA verwijt hen dat.

Op de dag van de viering van de Spaanse grondwet, die op 6 december 1978 van kracht werd, laat ETA na waarschuwing 5 lichte bommen langs snelwegen rond Madrid afgaan. Ook bij postkantoren in Altsasu en Zumarraga gaan lichte bommen af. Verder werd er telefonisch gewaarschuwd voor granaatwerpers bij het vliegveld van Santander, die echter pas 4 dagen daarna, na nog een telefoontje van ETA, door de Guardia Civil werden gevonden. Door de vochtigheid was de ontsteking onklaar geraakt.

In Irura ontploft er op 17 december na een waarschuwing door ETA en nadat de Ertzaintza de boel had ontruimd een bom in het bedrijf Angulas Aguinaga, vlakbij de snelweg. De schade was flink en de weg werd enkele uren afgesloten.

Op 21 december ontploft er na waarschuwing door ETA een bom in een disco in Doneztebe; veel ruiten sneuvelen, maar niemand raakt gewond.