Op 21 oktober wordt de Baskische politieke gevangene Marixol Iparragirre, die in de bajes van Marseille in honger en dorst staking was tegen de omstandigheden daar, overgebracht naar het gevangenishospitaal van Fresnes. Ook Urtzi Zubizarreta werd naar het ziekenhuis overgebracht. Jean Francois Lefort, woordvoerder van Askatasuna en Juan Carlos Subijana werden naar Villafranche overgebracht, José Anjel Otxoantesana naar Nanterre en Mikel Otegi naar Fleury-Mérogis, waar hij in isolatie werd gestopt. Het veelvuldig ‘verslepen’ van politieke gevangenen is onderdeel van de politiek van gevangenenspreiding.

In Parijs worden op 28 oktober de Basken Gregorio Vicario, Dolores López-Resina, Didier Agerre en Alberto Ilundain tot elk 18 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens het stelen van 1650 kilo dynamiet in Grenoble op 7 maart 2001. Er kon tijdens het 6 uur durende relaas van de aanklager geen bewijs worden gegeven dat de 4 aan de roof hadden deelgenomen.

Op 31 oktober wordt de Baskische politieke gevangene Jose Angel Altzuguren Perurena, 39 jaar, dood aangetroffen in zijn cel in de gevangenis van Soria. Hij had zich opgehangen aan een buis van de verwarming. Hij werd in maart 2001 samen met 6 anderen opgepakt door Franse en Spaanse politie op verdenking van het behoren tot het ‘smokkelapparaat van ETA’. Altzuguren werd flink gemarteld en op die verklaring, na 4 jaar voorarrest, veroordeeld tot 6,5 jaar cel wegens ‘samenwerking met een gewapende bende’. Eerder deze maand, op 22 oktober, werd hij opgepakt om de rest van zijn straf te gaan uitzitten. Altzuguren was raadslid voor Euskal Herritarok tussen 1987 en 1991 en tussen 1995 en 1999 in Bera.

Op 2 oktober komen er 18.000 sympathisanten van Batasuna in Bilbao bij elkaar en haalt partijleider Arnaldo Otegi uit naar de PNV, Spanje en Frankrijk, die weigeren het zelfbeschikkingsrecht van Baskenland te erkennen. Otegi benadrukte nog eens het ‘historische moment’ waarin Baskenland verkeert, waar zowel ETA als het Spaanse Congres hebben aangegeven achter onderhandelingen te staan.

De Baskische president Ibarretxe speculeerde op 8 oktober over een vredesscenario in 2007 met een gelegaliseerd Batasuna en een referendum. Hij klaagde ook de zogenaamde ‘Wet op de Partijen’ aan en zei dat ‘het verbieden van ideeën noch vrede brengt, noch voor oplossingen zorgt.’ Op dezelfde dag ging in Zarautz het nieuwe seizoen van het Nationaal Debatforum van start, algemeen gezien als een van de belangrijkste acteurs in het zoeken naar een politieke oplossing van het conflict. Er waren 300 Baskische burgers uit alle geledingen van de samenleving aanwezig.

Op 15 oktober wordt door het platform 18/98+ het initiatief Kaiera (‘Schrift’) opgericht, om met het oog op het komende mega-proces ‘18/98’ tegen de linkse onafhankelijkheidsbeweging in Baskenland teksten van burgers te verzamelen en te bundelen. Ze reist langs steden en dorpen in heel Baskenland en iedereen kan kiezen voor haar eigen slogan, tekening of wat dan ook om het proces aan te klagen. De voormalig directeur van de verboden Baskische krant Egunkaria Martxelo Otamendi is een van de initiatiefnemers en bekenden als Bernardo Atxaga (schrijver) en Adolfo Perez Esquivel (winnaar nobelprijs voor de vrede) ondertekenden reeds. De tekst van de laatste luidde: “Dissident zijn betekent niet terrorist zijn”.

Van de 131 burgemeesters van het Franse deel van Baskenland zijn er 76 voor een referendum om te beslissen over splitsing van het huidige departement Pyréenées Atlantiques. 43 stemden tegen, 11 onthielden zich, 1 stemde ongeldig.

De Baskische minister van Binnenlandse Zaken Javier Belza kondigt begin oktober aan dat er in de ondervragingscellen van de Baskische regiopolitie Ertzaintza camera’s komen te hangen, teneinde marteling tegen te gaan. Deze maatregel wordt al jaren bepleit door allerlei internationale mensenrechtenorganisaties. De Baskische anti- folterorganisatie TAT doet nog maar eens de suggestie om de beruchte ‘incommunicado-detentie’ af te schaffen; in deze vorm van gevangenschap vinden de meeste misstanden plaats.

Op de Nationale Feestdag in Spanje, vroeger de ‘Dag van het Spaanse Ras’, 12 oktober, demonstreren enkele duizenden mensen in het Baskische Barakaldo tegen de aanwezigheid van de Guardia Civil in Baskenland. In Barakaldo wordt binnenkort een mega- kazerne van deze militaire politie geopend.

Op 21 oktober gaan zowel het Openbaar Ministerie, de advocaten van de Jarrai-Haika-SEGI als de aan de PP- gelieerde vereniging ‘Slachtoffers van het Terrorisme’ in beroep tegen de uitspraak van de Audiencia Nacional, waarin de 3 jongerenorganisaties en hun leden als ‘niet- terroristisch’ werden bevonden. Het OM denkt dat de rechtbank zich ‘vergiste’ door een te ‘beperkte definitie van terrorisme te hanteren’, de verdediging van de Baskische jongeren claimt dat er ‘geen enkel bewijs is voor de veroordelingen’.

Op 3 oktober worden in Aurillac in Frankrijk 3 vermeende ETA-leden gearresteerd, die onmiddellijk door de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken José Antonio Alonso tot ‘behorende tot de top van ETA’ worden gebombardeerd. Het zijn Harriet Aguirre, Idoia Mendizabal en Alberto Garmendia Lakuntza. De 3 werden reeds maanden gevolgd en bij de huiszoeking werden wapens en documenten gevonden. Mendizabal wordt verdacht van de bommen te hebben geplaatst die in 2002 het raadslid van de PSE, de Baskische afdeling van de PSOE, Esther Cabezudo en haar lijfwacht verwondde en die op 19 februari 2002 Eduardo Madina, de voorman van de socialistische jongeren, een been kostte. Aguirre zou de wethouder van de PSE in Lasarte hebben vermoord.

Het NRC Handelsblad maakt er weer een zooitje van in haar berichtgeving; Madina zou een bombrief hebben gekregen waardoor hij zijn linkerarm verliest, terwijl hij in de documentaire La Pelota Vasca toch echt verteld dat er een bom in zijn auto ontploft waardoor hij zijn rechterbeen verliest. Tja, het zijn maar feiten, maar wat is er eigenlijk waar van de rest van het verhaal dan, ga je je toch afvragen. Het NRC sluit traditiegetrouw het stukje af met het aantal doden dat ETA op haar geweten heeft; 850 deze keer. Dat zijn er 19 meer dan een maand daarvoor in het NRC, terwijl ETA al 2 jaar niemand heeft vermoord. Hebben we wat gemist?

Op 12 oktober belde ETA aan de autoriteiten door dat er 2 granaten in de buurt van het vliegveld van Zaragoza waren geplaatst die om 10.00 en 12.00 af zouden gaan. Er werd echter niets gevonden. Op 15 oktober belde ETA nogmaals over de locatie van de granaten. Op 24 oktober vond de Spaanse politie het spul.

De Franse premier De Villepin was op 16 oktober in Catalonia op bezoek en hem werd gevraagd naar een eventuele dialoog met ETA, maar daar wist hij niks van. Officiële bronnen melden echter dat hij in mei een brief van ETA zou hebben ontvangen waarin wordt opgeroepen om het pad van de dialoog te kiezen. De Villepin wenste zich ‘niet te bemoeien met interne zaken van een ander land’. In Frankrijk zitten anders toch echt 155 Baskische politieke gevangenen.

In de nacht van de 26e verjaardag van het Statuut van Gernika laat ETA 4 lichte bommen afgaan bij rechtbanken in Berriozar, Ordizia, Amurrio en Gernika. Er vallen geen gewonden en de schade is gering.