WEEKOVERZICHT BASKENLAND INFORMATIE CENTRUM WEEK 12, 24 maart t/m 1 april 2003

  • José Maria Aznar en zijn PP-regering komt onder steeds zwaardere druk te staan vanwege de onvoorwaardelijke steun aan de oorlog in Irak. Inmiddels zijn er al meer dan 100 acties en verstoringen geweest bij bijeenkomsten waar leden van de PP-regering kwamen spreken. Demonstranten bekogelden hen met eieren, bloempotten en verf. Aznar beschuldigt de oppositie ervan demonstranten op te hitsen tegen zijn partij door mee te lopen in vredesdemonstraties. De Baskische regeringschef Juan Jose Ibarretxe schreef in een brief aan VN-secretaris Kofi Annan dat de Basken zich niet vertegenwoordigd voelen door Aznar en zijn oorlogskliek. Aznars dagen lijken geteld als de Spaanse vakbonden gaan oproepen voor een algemene totale staking. In Naffaroa is de zusterpartij van de PP ook tegen de oorlog gaan demonstreren en is de PP haar meerderheid al kwijt. Ook lijkt de vroegere Aznar-fan Baltasar Garzon Aznar nu voor het Internationaal Gerechtshof te willen dagen.

  • In Maule, Noord-Baskenland, wordt de 50-jarige José Domingo Aizpurua door de Franse politie opgepakt. Aizpurua werd al in 1994 door de Fransen aan Spanje uitgeleverd. Na 14 dagen ‘incommunicado’-detentie diende hij een aanklacht wegens folter in en zijn uitlevering werd als eerste door het Franse gerecht herroepen. Aizpurua kwam daarop toen na een maand vrij, zonder aanklacht.

  • Op 24 maart schrijft Mark Kurlansky, auteur van het boek Basque History of the World (ook in het Nederlands (De wereldgeschiedenis volgens de Basken), absolute aanrader voor een algemeen beeld van de Baskische geschiedenis, isbn 90- 295-2537-1), in de Los Angeles Times onder andere dat “De Franco-dicatatuur close ging samenwerken met de Verenigde Staten met het onuitgesproken argument dat anti-communisme belangrijker was dan mensenrechten en dat nu de regering van Aznar hetzelfde doet onder het mom van anti-terrorisme”. Verder zet hij de Baskische geschiedenis kernachtig neer en roept hij de Spanjaarden op om te protesteren tegen de aanval op het Baskische dagblad Egunkaria, omdat deze mede in hun naam wordt gepleegd.

  • Op 25 maart worden Ion Gurtubai Sanchez in Arrigorriaga en Zigor Blanco in Trapagaran door de Ertzaintza (Baskische politie) gearresteerd op verdenking van een aanval met molotovcocktails tegen diezelfde Ertzaintza’s in 2001. De volgende dag worden beiden door de Audiencia Nacional naar de gevangenis Soto del Real gestuurd in afwachting van hun proces. Beiden ontkennen de beschuldigingen. De gevangenenhulporganisatie Askatasuna en de jongerenorganisatie Segi beweren dat de twee enkel zijn opgepakt omdat ze jong en links-nationalistisch zijn.

  • Human Rights Watch (HRW) tikt Spanje op de vingers en uit haar ernstige bezorgdheid over de ‘incommunicado’-detentie. Volgens HRW kunnen verdachten 5 dagen lang in isolatie worden gehouden, zonder toegang tot een advocaat, zonder dat familieleden worden ingelicht, zonder bijvoorbeeld toegang tot gezondheidszorg of medicijnen of sowieso contact met de buitenwereld. Deze omstandigheden kunnen leiden tot marteling en mishandeling. De laatste acties van de Spaanse staat bestempelt HRW als “schenden van de rechten van vereniging en de vrijheid van meningsuiting” en dat Spanje is doorgeschoten onder het mom van anti-terreurmaatregelen tegen de niet gewelddadige Baskische onafhankelijkheidsbeweging. Ook wijst HRW met klem de stemmingmakerij, de verdachtmakingen en de harde asiel-beperkingen richting immigranten in Spanje door de Spaanse autoriteiten af. Dit zou bijdragen tot een klimaat van haat tegen alle migranten in Spanje en het recht op asiel ernstig schenden.

  • Bautista Barandella, een chronisch zieke Baskische politieke gevangene, wordt op 26 maart van de gevangenis in Irunea naar de ziekenafdeling van de gevangenis in Zuera overgebracht. Zijn familie moet hierdoor 350 kilometer meer afleggen. Barandella werd in oktober 2000, na maandenlange klachten, voor het eerst onderzocht en bleek hij ongeneeslijk ziek te zijn. Medicijnen om het leed te verlichten kreeg hij echter niet, waardoor zijn toestand ver-slechterde. In februari dit jaar weigerde de rechter haar eigen wetten toe te passen (die zeggen chronisch zieken vrij te moeten laten), omdat Barandella volgens haar “geen spijt had betuigd”. Ook aan het gesol met Koldo Kareaga, een Baskische politieke gevangene die al 22 jaar in diverse cellen zit en bij wie vorige maand een agressieve tumor werd ontdekt, lijkt geen einde te komen. Ook hij werd overgebracht naar de ziekenafdeling in Zuera, maar hem werd een vertouwensarts uit zijn geboorteplaats Donostia geweigerd. Ook Kareaga zou volgense de Spaanse wetten vrijgelaten moeten worden.

  • In Parijs worden de straffen van de Baskische politieke gevangenen Patxiku Guimon en Aitzol Gogortza op voorspraak van het Openbaar Ministerie van 8 naar 14 jaar verhoogd. Vorige week werden de straffen van Ander Geresta en Aritz Aranburu ook al verhoogd. De Baskische gevangenenhulporganisatie Askatasuna beschuldigt de Franse staat ervan dat ze, in navolging van Spanje, bewust zijn overgegaan op de repressieve politiek om Baskische gevangenen de maximumstraffen op te leggen.

  • Op 27 maart staan de medewerkers van het verboden Baskische dagblad Egunkaria Martxelo Otamendi, Inaki Uria, Xabier Alegria en Xabier Oleaga voor het Audiencia Nacional in Madrid terecht wegens samenwerking met een gewapende organisatie en belastering. Zij hadden het namelijk gewaagd aangifte te doen van marteling. De 4 verwierpen echter de aanklacht en eisten van rechter Ruiz Polanco dat, zoals het Spaanse recht voorschrijft, eerst hun klachten wegens marteling behandeld moeten worden. Polanco verdaagde de zitting voor enkele dagen wegens onregelmatigheden.

  • Op 29 maart demonstreren 2.500 mensen in Baiona, Noord- Baskenland, voor de overplaatsing van Baskische politieke gevangenen naar Baskenland. De demonstranten wilden zich voegen bij de 14.000 mensen in Irunea, maar een gezamenlijke operatie van Spaanse en Franse politie verhinderde dat. Ook de politieke gevangenen in Fresnes en Fleury, Noord-Baskenland, deden aan de acties mee. Speciale aandacht was er voor de eis tot vrijlating van de ongeneeslijk zieke gevangenen.

  • Op dezelfde dag presenteert de Baskische politieke partij Batasuna, illegaal verklaard, maar nog opererend vanuit Noord- Baskenland, in Baiona een nieuwe campagne onder het motto Euskal Herria onartu, Euskal Herria errespatatu (Erkenning en respect voor Baskenland). Hiermee wil Batasuna om te beginnen dezelfde rechten afdwingen als andere regio’s in Frankrijk. In het geval van Noord-Baskenland weigert de Franse regering de Basken namelijk een eigen departement in te stellen, de oprichting van een eigen universiteit toe te staan en ook een eigen ministerie van Landbouw op te richten.

  • Op 31 maart wordt in het proces tegen de Baskische politieke gevangenen Francisco Múgica Garmendia en José Maria Arregi Erostarbe voor het Audiencia Nacional voor elk 2.239 jaar celstraf geëist. De hoofdaanklacht is een aanslag op een kazerne van de Guardia Civil in Zaragoza op 11 december 1987. In samenhang met deze zaak wordt ook de Baskische parlementariër José Antonio Urrutikoetxea aangeklaagd, hoewel hij in januari 2000 voor dezelfde zaak na 4 jaar gevangenisstraf werd vrijgelaten.

  • In de Amerikaanse krant The Idaho Statesman voelt de Spaanse ambassadeur in de VS, Javier Ruperez, zich geroepen om te reageren op een artikel eerder die week over de sluiting van Egunkaria. In een uitgebreide reactie trekt Ruperez alle Spaanse retoriek uit de kast: Hij schermt met de bewijzen dat Egunkaria door ETA geleid en gefinancierd zou worden, maar kan dat helaas niet openbaar maken. Het gaat hier om de documenten die ooit bij ETA-leden zijn gevonden, die de politieke situatie van dat moment in Baskenland bespraken. Ook beweert Ruperez dat het niet de Spaanse staat is die vervolging instelt, maar de Audiencia Nacional, of de Spaanse staat het er nu mee eens is of niet. Vervolgens verdedigt Ruperez de motivatie van de Audiencia Nacional te vuur en te zwaard. ETA is volgens Ruperez verantwoordelijk voor de dood van bijna 1000 mensen, “inclusief kinderen en journalisten.” Ruperez ontkent verder dat de ‘incommunicado’-detentie er niet in zou voorzien dat er controle is, naast bezoek van een rechter is er “zelfs regelmatig bezoek van een staatsarts”. Ruperez loopt ook vast op de zaken vooruit en waarschuwt Amerikaanse burgers, doelend op de Baskische gemeenschap in Idaho, op de gevolgen die hun contacten kunnen hebben met medewerkers van Egunkaria als deze eenmaal veroordeelt zijn als leden van ETA. Uiteraard gelooft Ruperez niets van de aangifte wegens marteling van de medewerkers van Egunkaria en haalt het zogenaamde handboek van ETA weer aan, waarin zou staan dat je sowieso aangifte moet doen van marteling na detentie. Wat er echter is het handboek staat is dat je, als je gemarteld bent, ondanks de intimidaties en uitzichtloze rechtsgang, toch aangifte moet doen. Ruperez sluit zijn artikel af met het beamen van de suggestie dat de VS Spanje helpen om ETA te verslaan. Ruperez heeft zijn contract bij Aznar voorlopig weer verlengd…

  • Ook NRC-correspondent Steven Adolf papegaait de Spaanse propaganda weer na; ook hij haalt het handboek van ETA weer aan, zonder duidelijk te maken wat daar nu werkelijk instaat. Overigens is het meer een pamflet ‘Wat te doen bij arrestatie’ zoals we die in Nederland ook kennen, waarin je rechten bij arrestatie worden uitgelegd. Het eerste artikel wat Adolf schrijft na de invallen bij Egunkaria, op 22 maart, 5 weken erna, staat dus weer bol van de leugens. Adolf haalt de sluiting van de Baskische krant Egin in 1998 ook aan, volgens hem waren toen de ‘bewijzen’ voor samenwerking met ETA nog harder als nu bij Egunkaria, hij verzuimt echter te vermelden dat het nooit tot een rechtszaak is gekomen tegen Egin. Ook fluit Adolf het aloude deuntje mee dat Egunkaria aanslagen van ETA niet veroordeelde, maar “in wollige termen verklaarde als een logisch gevolg van gerechtvaardigde strijd van het Baskische volk tegen zijn Spaanse onderdrukkers.” En dus, in de logica van Adolf, wel medeplichtig moet zijn!

  • Op 31 maart lanceert het Antifaschistisches Komitee uit Duisburg een campagne om Spaanse producten te boycotten en het toerisme naar Spanje aan de kaak te stellen. Spanje is volgens hen de grootste steun en toeverlaat van Bush in de oorlog tegen Irak, verzwijgt haar verleden van de Franco- dictatuur, onderzoekt de 150.000 doden en vermisten uit die tijd niet, past nog altijd marteling toe op haar politieke opponenten en migranten, spreekt de beulen vrij, propageert racisme onder de politie en de bevolking door op te hitsen tegen asielzoekers en immigranten en was verantwoordelijk voor de pogrom in El Ejido enige jaren geleden, waar onder toeziend oog van de PP- burgemeester 3 jaar geleden een racistische bende, aangevuld met honderden aangereisde fascisten, jacht maakten op buitenlanders en hun huizen afbrandde. Het Antifaschistisches Komitee schrijft verder in haar pamflet dat er dagelijks in Spanje 4 werknemers om het leven komen omdat ze moeten werken onder zeer slechte arbeidsomstandigheden. In 2002 stierven 1.100 mensen bij bijna 2 miljoen arbeidsongevallen. Verder worden vrouwen in Spanje het zwaarst van heel Europa getroffen door werkloosheid. Ook de werkloosheid onder jongeren is enorm hoog; één op de 4 jongeren is werkloos. De ongelijkheid tussen man en vrouw is ook in justitiële kringen terug te vinden, en wel in artikel 57: “De man heeft voorrang boven de vrouw”. Dit heeft tot gevolg dat verkrachters en moordenaars van hun vrouwen/vriendinnen nauwelijks of laag gestraft worden. Ook mishandeling van vrouwen door hun mannen is aan de orde van de dag. Als laatste noemt het Antifaschistisches Komitee als reden om Spanje te boycotten de stierenvecht-business. Wat ons betreft kunnen er nog een aantal redenen om Spaanse producten en het toerisme te boycotten uit bovenstaand weekoverzicht worden gedestilleerd…

Ga terug naar de nieuws index