In juni dit jaar besteedde Amnesty International aandacht aan de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón zonder ook maar 1 kritisch voetnootje over Garzóns almachtige decreten die hij in Baskenland tegen de Baskische onafhankelijkheidsbeweging, of iedereen die hij van sympathieën verdenkt, om de haverklap uitvaardigt.
Dit leidde tot wat brieven en een reactie van de schrijfster van het stuk over Garzón.
Utrecht, 30 juni 2003
Ingezonden brief voor de Wordt Vervolgd, magazine van Amnesty International
In de Wordt Vervolgd nummer 6 van juni jl. wordt de loftrompet gestoken over de Spaanse onderzoeksrechter Baltazar Garzón. Ongetwijfeld is deze man van belang voor de vervolging van enkele Zuid-Amerikaanse oorlogsmisdadigers, maar om hiervoor de donkere kanten van Garzón simpelweg te verzwijgen, gaat mij te ver. Garzón is minimaal sinds 1998 bezig met een ongekend offensief tegen de linkse onafhankelijkheidsbeweging in Noord-Spanje, beter bekend als Baskenland. En deze beweging omvat absoluut meer dan enkel de gewapende organisatie ETA. Garzón heeft sinds 1998 het Baskische dagblad Egin en het gelijknamige radiostation bij voorlopige maatregel gesloten. Geen juridische toetsing, geen rechtszaak, geen bewijzen. Nu wil Garzón de volgende krant sluiten, de GARA, zogenaamd (en weer zonder bewijs) de opvolger van Egin. Tussendoor verbood Garzón de jongerenorganisaties Jarrai, Haika en Segi, de politieke partij Batasuna (en haar voorgangers, dus met terugwerkende kracht (!) Herri Batasuna en Euskal Herriatarok) en vaardigde tal van arrestatiebevelen uit tegen gevluchte Basken en Catalanen over de hele wereld. Overigens werd de politieke partij Batasuna wel na een rechtszaak verboden (al werden alle kantoren en rekeningen al vantevoren gesloten), maar de bewijsvoering is uiterst mager. Kortom, Garzón is midden in Europa vooral bekend om zijn maatregelen tegen de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van vergadering en de vrijheid van vereniging. Bovendien gebruikt Garzón in zijn uitleveringsverzoeken van vermeende ETA-sympathisanten keer op keer verklaringen die onder marteling van mensen zijn afgedwongen. Stuk voor stuk zaken waar Amnesty International zich al decennia mee bezighoudt. Het wordt tijd dat deze feiten in het ‘Wonderboy’-verhaal van Garzón geïntegreerd worden.
Naschrift van de auteur:
Bij de manier waarop de Spaanse regering omgaat met de ETA kunnen vraagtekens worden geplaatst, en dat geldt ook voor de uitspraken van Garzón die dat regeringsbeleid gedeeltelijk legitimeren. De aanleiding voor het interview met Garzón echter, waren het eredoctoraat dat hij kreeg aan een Argentijnse universiteit en de publicatie van zijn nieuwste boek, dat vooral over de oorlog in Irak gaat. In deze opzet was het niet mogelijk alle zaken van de onderzoeksrechter te bespreken. In bijvoorbeeld een profiel van de man waren de door u genoemde controversiële punten ongetwijfeld wel aan bod gekomen en in de juiste context geplaatst.
Wat weer leidde tot een volgende ingezonden brief van onze kant;
Garzón
In het naschrift van de freelancer (die het artikel over Garzon schreef in het juni-nummer) in de ingezonden brieven rubriek van Wordt Vervolgd nummer 7/8 merkt zei op dat mijn kritiekpunten op Garzón (namelijk niet-juridische getoetste vervolging van politieke tegenstanders, met name linkse Basken, en het bij voorlopige maatregel sluiten van 2 kranten, een tijdschrift en een radio-station) in bijvoorbeeld een profiel van Garzón ongetwijfeld wel aan de orde waren gekomen. Helaas, in een eerder nummer van Wordt Vervolgd in 2000 werd Garzón ook als lichtend voorbeeld in de strijd voor mensenrechten gepresenteerd en in de ‘Encyclopedie van de Mensenrechten’ op de site amnesty.nl wordt er ook met geen woord gerept over zijn onwettige acties tegen politieke oppositie in Baskenland. Jammer. En Amnesty onwaardig. Ik stel dan ook voor om, net als de standaardtoevoeging in de berichtgeving in de reguliere pers bij aanslagen van ETA (De separatistische terreurorganisatie ETA is verantwoordelijk voor meer dan 800 doden in haar 30 jaar durende strijd voor een onafhankelijk Baskenland), bij Garzón het volgende toe te voegen: Baltasar Garzón is sinds 1998 mede-verantwoordelijk voor het grootste aantal Baskische politieke gevangenen sinds Franco, namelijk 670, voor het sluiten zonder proces van de Baskische Dagbladen Egin en Egunkaria, het radio-station Egin, het tijdschrift Ardi Beltza, de jongerenorganisatie Segi en Garzón zorgde voor het eerste verbod op een politieke partij (Batasuna) sinds de dood van Franco. Hier de link naar de encyclopedie van de mensenrechten; http://www.amnesty.nl/overamnesty_encyclopedie_g.shtml#Garzón
Amnesty was echter nog niet klaar met Garzón en publiceerde in september dit jaar het boekje ‘Ik weet dat je er bent’ waarin 30 verdedigers van mensenrechten zich uitspreken over hun keuzes, motieven en vertellen van hun beproevingen. U raadt het al, ook Garzón wordt opgevoerd, als enige tussen al die mensen die hun land moesten ontvluchten, gemarteld en mishandeld werden en veel tijd van hun leven in de clandestiniteit of in de gevangenis moesten doorbrengen. Garzón vertegenwoordigt als enige in het boekje de macht, van een juridisch en politiek systeem waarover Amnesty jaarlijks een toch wel vernietigend rapport publiceert, in aanmerking genomen dat een EU-lid als Spanje zich toch tenminste aan haar eigen regels en wetten zou moeten houden. Onbegrijpelijk, maar de verbijstering leidde deze keer niet tot een ingezonden brief.
Amnesty International in België maakte het nog bonter; in het ledenblad Amnesty Nieuws van september 2003 kwam ‘een journalist van El País, Carlos G.’ aan het woord op een symposium aan de vooravond van de verkiezingen in Baskenland op 25 mei en werd hij geïnterviewd voor Amnesty Nieuws in een artikel met de veelzeggende kop ‘De maffiosi van Baskenland’. Deze anonieme journalist van de zeer staatsgetrouwe Spaanse krant El País begint in het ‘interview’ al direct: “ETA’s doel is ideologische zuivering. Uit angst voor een aanslag durft niemand met een afwijkende mening zich nog kandidaat te stellen voor verkiezingen. Weet dat de ETA een dodenlijst hanteert met 40.000 doelwitten”. Verder vindt G. de ETA maar een maffia-club en wil hij langere gevangenis-straffen voor ETA-leden.
Een en ander leidde tot de volgende ingezonden brief:
Aan Amnesty Nieuws, België
In het artikel ‘De maffiosi van Baskenland’ in uw septembernummer van dit jaar laat u een anonieme journalist (Carlos G.) van een zeer staatsgetrouwe en nationalistische Spaanse krant, de El País, aan het woord. De kop van het artikel en de anonimiteit suggereren al direct dat het onderwerp van het ‘interview’ (ik zet dit tussen aanhalingstekens want er wordt geen vraag gesteld, laat staan iets kritisch beschouwd) een criminele organisatie is. De Baskische gewapende organisatie ETA wordt van ideologische zuivering beschuldigd, terwijl juist in de context van de verkiezingen van afgelopen 25 mei wel iets gezegd mocht worden over de totale verbodsverklaring op de linkse onafhankelijkheidsbeweging; 231 lokale kieslijsten werden door de Spaanse autoriteiten verboden, tienduizenden mensen werd het passief en actief kiesrecht ontnomen, enkel omdat ze van mening zijn dat Baskenland het recht op zelfbeschikking zou moeten kunnen uitoefenen. De assumptie van Carlos G. dat niemand met een afwijkende mening zich verkiesbaar durft te stellen komt tegen deze achtergrond nogal wrang over. Juist de linkse onafhankelijkheidsbeweging wordt het bedrijven van politiek onmogelijk gemaakt. Verder blaast Carlos G. hetzelfde liedje als de Spaanse overheid en de Spaanse justitie over het vermeende bevel van ETA om haar leden als ze opgepakt zijn klachten over folter te laten indienen; dit is een pertinente leugen, waar ook Amnesty zich tegen heeft uitgesproken en dat in diverse uitleveringsrechtszaken voldoende weerlegd is. Toch blijft dit het favoriete stokpaardje van Spaanse nationalisten en de media speelt een grote rol in het verspreiden van deze leugen; werp een blik op 1 van de vele onderzoeksartikelen (recentelijk nog in het Nederlandse blad De Journalist) of video’s die zijn gemaakt over de verwevenheid en afhankelijkheid van de Spaanse media met de Spaanse politieke elite en je weet hoe laat het is. Op het eind van het artikel pleit Carlos G. nog voor langere gevangenisstraffen van ETA-leden. Onlangs is deze al opgerekt tot 40 jaar, maar dat gaat hem kennelijk niet ver genoeg. Naast de verspreidingspolitiek van de Spaanse overheid, die Baskische politieke gevangenen gemiddeld 600 kilometer van hun geboortedorp en familie vasthoudt, de isolatiedetentie, martelingen en aanvallen op gevangenen door oproerpolitie worden volgens een recent uitgegeven verklaring van de National Lawyers Guild uit de Verenigde Staten 90% van de Baskische politieke gevangenen vastgezet op verklaringen die onder marteling verkregen zijn. Deze laatste praktijk is ontoelaatbaar volgens de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Kortom, een triest artikel en het symposium zal al niet veel beter zijn geweest, en erg zonde dat Amnesty Nieuws deze propaganda-karavaan van de Spaanse staat niet heeft kunnen doorzien.
Nou, tot zover deze rubriek, hopelijk hebben we jullie, onze trouwe sympathisanten, kunnen inspireren om ook eens een ingezonden brief te schrijven.
