Serge en Paco (Dusnieworld, mondiale werkgroep Eurodusnie)

In het hier volgende artikel werpen Paco en Serge zich op de vraag welke houding aan te nemen tegenover het links nationalisme zoals dat afgelopen zomer werd uitgedragen door Baskische jongerenorganisatie SEGI, die in Nederland op bezoek was bij een aantal collega organisaties. Terwijl delen van de radicaal linkse beweging nationalisme afwijst, is er onder anderen de nodige sympathie en ontzag over de manier waarop in Baskenland de linkse beweging zich verzet tegen de Spaanse staat. Er zijn er zelfs die de toeristen opblazende ETA activisten een warm hart toe dragen…

Nationalisme

De toch al verwarrende wereld wordt steeds gecompliceerder nu we worden geconfronteerd met links nationalisme.

Het officiële standpunt van Eurodusnie omtrent nationalisme is duidelijk: “Nationalisme is net als racisme een enorme bron van ellende. Nu zal iedereen het er hopelijk over eens zijn dat discriminatie op grond van huidskleur verkeerd is, maar helaas is de afwijzing van nationalisme wat minder vanzelfsprekend. Politici wakkeren nationale gevoelens graag aan. Zij spreken voortdurend over de Nederlandse bevolking alsof deze uit dezelfde soort mensen bestaat en alsof alle Nederlanders dezelfde belangen hebben. Dit terwijl bijvoorbeeld Nederlandse werkgevers meestal heel andere belangen hebben als Nederlandse werknemers. Eurodusnie denkt dat de staat vooral bedoeld is om de belangen van het rijke bevolkingsdeel te behartigen en dat dit vooral gebeurt ten koste van werkenden hier en de armen in de ontwikkelingslanden. Nationalisme, of dat nu om de oranje voetbalgekte, koninginnedag of ander vlagvertoon gaat dient vooral de belangen van de staat dat een beeld van niet bestaande –nationale- eenheid wil creëren. Eurodusnie denkt dat nationale grenzen vooral bedoelt zijn om grote delen van de wereldbevolking uit te sluiten van een eerlijke verdeling van welvaart en welzijn. Eurodusnie ziet de nationale grenzen dan ook het liefst afgeschaft, net als de staten die ze in stand houden.” (1)

Houdt dit standpunt in dat we onafhankelijkheidsbewegingen ondersteunen omdat wij het zogenaamde gezag van staten niet erkennen? Steunen wij bijvoorbeeld de Baskische onafhankelijkheidsbeweging? Wat vinden we eigenlijk van de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging? Ondersteunen wij de wens van Koerden om het recht op een eigen staat te verwezenlijken? En geldt dat dan ook voor Berbers in Marokko? En hoe zit het met steun voor de zichzelf anarchistisch noemende onafhankelijkheidsbeweging van Bretagne? Zo kunnen we nog een tijdje doorgaan en ons afvragen hoe het zit met Tibetanen, Maori’s, Aboriginals, Hutu’s, Tutsi’s, Palestijnen, vele verschillende indianenstammen…

Kapitalistische globalisering houdt totaal geen rekening met de problematiek van inheemse volkeren en is alleen maar uit op uniformiteit om zo zoveel mogelijk financieel gewin te halen. Vanuit dat standpunt is het logisch dat volkeren in opstand komen. Wij vinden dat we moeten opkomen voor het recht op zelfbeschikking voor iedereen, zonder buitenlandse of binnenlandse sociale en culturele overheersing. Wij trachten dit te doen via acties tegen kapitalistische uitbuitingsorganisaties, zoals de WTO, IMF, Wereldbank, EU, etc. en door onze deelname aan het PGA (People Global Action) netwerk.(2)

We moeten echter voorzichtig zijn om kritiekloos elke onafhankelijkheidsbeweging te ondersteunen. Daarom zullen we elke onafhankelijkheidsbeweging apart moeten beoordelen en ons moeten verdiepen in de complexe historische context. We zullen ons moeten richten tegen alle onderdrukkende autoriteiten en samenwerken op internationaal niveau met onderdrukte groepen.

Indien we ons concentreren op bijvoorbeeld de Baskische onafhankelijkheidstrijd komen we al snel met bepaalde zaken in conflict. Onlangs toerde jongerenorganisatie SEGI, een bonte verzameling feministen, communisten, anarchisten, autonomen en vagebonden, door Nederland. Ze bezochten ook Eurodusnie. SEGI valt onder de linkse beweging in Baskenland en houdt zich bezig met internationalisme, antiracisme, antiglobalisme, anti-imperialisme, een dynamisch (want veranderend, o.a. door jongeren ingevuld) socialisme, open grenzen, enz. Ze noemen zichzelf Ezker-abertzale. Abertzale staat voor het opkomen voor Baskenland.

Ze zijn dus links en nationalistisch. Bestaat links nationalisme? Is er een alternatief? Om deze vragen te kunnen beantwoorden is een wat diepere uitleg van de Baskische onafhankelijkheidsbeweging noodzakelijk. Baskisch nationalisme De oorsprong van Basken, Baskenland en de Baskische taal is een mysterie. Volgens taalkundigen bestaat er een relatie tussen Berbers en Basken die duizenden jaren teruggaat. De Baskische taal, Euskera, behoort niet tot de Indo-Europese familie van talen. Wat door niemand wordt bestreden is het feit dat Basken in ieder geval de laatste tweeduizend jaar woonachtig zijn in het noordwesten van de Pyreneeën. Het eerste schriftelijke bewijs van het bestaan van Basken wordt geleverd door de Romeinse historicus Strabo in de zevende eeuw van de westerse jaartelling.(3)

Volgens de oorspronkelijke bewoners van Baskenland leven Basken al duizenden jaren in hetzelfde gebied. Dit is zeer moeilijk wetenschappelijk te bewijzen, maar misschien moeten we dit spraakgebruik plaatsen in een volkswijsheid ooit uitgesproken door de Franse historicus Ernest Renan: 'Getting its history wrong is part of being a nation'.(4)

Volgens nationalistische Baskische geschiedschrijving zijn de Basken de laatste tweeduizend jaar nooit overheerst door Romeinen, Moren, Visigoten of Franken. Tot aan de negentiende eeuw was Baskisch de algemene taal van de hele regio. Baskenland fungeerde niet echt als een aparte staat (behalve gedurende het koninkrijk van Pamplona), maar de inwoners regelden de eigen zaken, hadden weinig te maken met de Castilliaanse koning en beschikten over vergaande privileges. In de negentiende eeuw veroverde het Spaanse rijk echter grote delen van Baskenland en kwam er een einde aan de relatief zelfstandige positie van Baskenland. De Spanjaarden gingen vervolgens over tot gedwongen emigratie op grote schaal van Andalusiërs en Galliciërs naar Baskenland om zo het land te verspaansen. Deze tactiek gebruikt de Chinese regering bijvoorbeeld ook in Tibet. Na een paar generaties verwacht men dat weinigen nog de oorspronkelijke taal zullen spreken en dat oeroude lokale gebruiken zullen verdwijnen. Het Baskisch nationalisme is een antwoord op deze vorm van Spaanse overheersing.

Er is ook nog een anti-nationalistische geschiedschrijving in Baskenland. Basken zijn een overblijfsel van een oude beschaving. De Romeinen hebben Baskenland nooit veroverd omdat er niks te halen viel, de Moren hebben een kalifaat in Pamplona opgezet zonder te worden lastiggevallen, alle zogenoemde privileges waren algemene regels om regio's langzaam in de invloedsfeer te krijgen van de koning van Castillië. De immigratie van niet-Basken was een logisch gevolg van het transformatieproces van de landloze plattelandsbevolking in de industriële revolutie. Baskisch nationalisme was een reactie van het proletariaat dat werd vervangen door het moderniseringsproces.(5)

Volksverhuizing Tussen 1876 en 1900 verdriedubbelde de bevolking van Bilbao als gevolg van de immigratie. Meer dan de helft van de inwoners van deze stad waren geen etnische Basken en de Baskische taal was niet meer het belangrijkste communicatiemiddel. De nieuwkomers verenigden zich in de Partido Socialista Obrero Español - PSOE en de Unión General de Trabajadores - UGT, en wisten uit te groeien tot een sterke politieke en sociale kracht. De Basken in Bilbao zagen dit als een pijnlijk proces en dit wakkerde nationalistische gevoelens enorm aan. In 1895 werd de PNV opgericht, een extreem rechtse Baskische nationalistische partij. De leider van deze partij ontwierp de naam Euskadi om het land aan te duiden en de vlag van Baskenland die we elk jaar zo prominent op televisie zien wanneer de Tour de France de Pyreneeën bereikt. De vlag kreeg een bloedrode achtergrond die symbool stond voor het Baskische volk, met daarop een diagonaal groen kruis voor de wet die boven het volk stond en bovenop een wit kruis voor de katholieke moraal die boven alles verheven was.

In het begin van de twintigste eeuw woedde in Baskenland een strijd tussen nationalisten, regionalisten, anarchisten, socialisten en bestond er grote sociale onrust. Er is in deze periode veelvuldig gesproken over autonomie voor Baskenland. Maar Franco en zijn Italiaanse fascistische broeders veroverden Baskenland in 1937. Vele priesters, nationalisten, anarchisten en socialisten kwamen in de jaren die volgden op gruwelijke wijze om het leven.

Bijna vier decennia lang wist Franco zijn dictatuur in stand te houden. Onder invloed van de aanhoudende antifascistische strijd tegen het Franco-regime radicaliseerden de Baskische bevrijdingsbeweging. Schendingen van mensenrechten op grote schaal leidden in het begin van de jaren zestig tot de transformatie van een jeugdafdeling van de PNV tot ETA. Een revolutionaire groep wilde via een gewapende strijd de zeven Baskische provincies bevrijden.(6)

Links nationalisme

Hoewel ETA ontstond uit de PNV, distantieerde de gewapende ondergrondse organisatie zich in het oprichtingscommuniqué van de PNV, van de oprichter Sabino Arana, de racistische tendensen en de kerk. ETA ging zich linkser profileren en begon in haar verklaringen over het Baskische 'arbeidersvolk' te spreken. Zo ontstond de 'links-nationalistische' beweging.

ETA ging zich steeds linkser gedragen. Men elimineerde o.a. beulen zoals Manzanas, een politiechef die bekend stond om zijn liefde voor het martelen van burgers, en admiraal Carrero Blanco, Franco's beoogd opvolger. Door deze acties kreeg de organisatie de publieke opinie op haar hand. Onderling was ETA echter geen eenheid meer. De groep dreigde uiteen te vallen. Er waren nationalisten en anarchisten, Trotskisten en Maoïsten.

Na de dood van dictator Franco halverwege de jaren zeventig ging Spanje over tot een parlementaire democratie, waarmee de repressie tegen het Baskische volk gewoon door bleef gaan. Een paar maanden na de installatie van de nieuwe regering vielen er doden bij een demonstratie in Baskenland. Dit was een teken dat de onderdrukking van het Baskische volk nog niet was afgelopen. In de jaren die zouden volgen bleek dit overduidelijk. De Spaanse democratische regering besloot tot het voeren van een geheime oorlog met Baskische separatisten. Vanaf het begin van de jaren tachtig voerden doodseskaders van de staat, die opereerden onder de naam GAL, liquidaties uit op (on)schuldige burgers die verdacht werden van deelname aan ETA. In de jaren negentig kwam de waarheid boven water en het bleek dat politici uit de hoogste rangen betrokken waren bij GAL.

Een oude wet was weer eens werkelijkheid geworden. Je kan een fascistisch regime wel vervangen, maar de geest van de dictator blijft dooretteren omdat vele mensen met bloed aan de handen hoge posities blijven bekleden. Dit was het geval in Duitsland na de Tweede Wereldoorlog, in Spanje na Franco, in Afghanistan met de Noordelijke Alliantie, In Irak na de dwaze oorlog van de VS met Saddam Hoessein, op de Balkan, enz.

Daarom is Baskenland vandaag de dag nog steeds een hel voor politieke gevangenen. Het ergste van martelen is niet datgene wat de gemartelde wordt aangedaan, het ergste zijn de mensen die martelen toestaan. En in het Spanje van vandaag de dag wordt nog steeds gemarteld.(7) (Nederland levert overigens 'gewoon' onderdanen uit aan dit land en doet alsof haar neus bloedt). Een duidelijk voorbeeld hiervan, en een zaak die nu nog steeds loopt, is de uitlevering van Juanra Rodriguez, die in januari 2002 in Amsterdam is opgepakt op basis van beschuldigingen uit Spanje dat hij informatie zou hebben verstrekt aan een commando van de ETA in Barcelona. Deze beschuldigingen worden in het uitleveringsverzoek nergens hard gemaakt; het enige 'feit' is een verklaring van iemand die onder marteling is verkregen. Deze persoon heeft zijn verklaring ogenblikkelijk ingetrokken nadat hij uit de politiecel kwam. Ook loopt Juanra het risico om bij aankomst in Spanje gemarteld te worden.(8)

Logisch dat er veel verzet is in Baskenland tegen het gezag uit Madrid. Logisch dat er onafhankelijkheidsbewegingen zijn. Logisch dat mensen in opstand komen tegen de terreur van de Spaanse staat. De Spaanse staat probeert elke vorm van verzet als terrorisme te bestempelen, een houding die haar ooit nog duur zal komen te staan.

Niet alleen de buitenparlementaire groepen komen in opstand tegen het centralisme en de terreur van Madrid. Ook de wettig gekozen regering van Baskenland is de situatie meer dan zat. "De regering van Baskenland heeft onlangs een klacht ingediend tegen de Spaanse staat bij het Europese Hof voor de mensenrechten in Straatsburg. Volgens de Basken is het verbod van Batasuna, de politieke tak van de ETA, een schending van de democratische rechten en vrijheden. De klacht bewijst in de ogen van Madrid dat de Baskische regering 'de sponsor van ETA' is, bericht De Volkskrant: "Een jaar geleden nam het Spaanse parlement een nieuwe wet op de politieke partijen aan met de bedoeling Batasuna illegaal te verklaren. Vrijwel op hetzelfde moment werd de partij door rechter Garzón verboden. Een beroep tegen de wet door de Baskische regering is door het Hooggerechtshof van de hand gewezen. Het Baskisch parlement weigert tot dusver de fractie van Batasuna te ontbinden, hetgeen de rechter heeft bevolen. Het parlement besloot deze week zelfs de overheidssteun aan de partij, die in juni was opgeschort, te hervatten. De regering in Madrid heeft woedend gereageerd en verklaard dat de Baskische overheid op deze manier direct het terrorisme mede financiert. Het conflict tussen de centrale regering en de opstandige deelstaat is hierdoor verder opgelaaid. Premier Aznar weigert al twee jaar lang de Baskische regeringsleider Ibarretxe te woord te staan. Ibarretxe presenteert in de herfst een plan waarin Baskenland zich gedeeltelijk losmaakt van Spanje en een soort geassocieerde vrijstaat wordt. Het plan, dat nog niet is gepubliceerd, heeft al geleid tot dreigende taal uit Madrid. De regering heeft de rechter gevraagd te verbieden dat het door het Baskische parlement besproken wordt en zinspeelt zelfs op de mogelijkheid dat de politie ingrijpt wanneer dit toch gebeurt".(9)

SEGI

Begin augustus bezocht de links-nationalistische jongerenorganisatie SEGI Nederland. SEGI is de grootste jongerenorganisatie van Baskenland - op door hen georganiseerde politieke festivals komen minstens 20.000 jongeren af - en is actief op allerlei sociale en politieke terreinen zoals antimilitarisme, dienstweigeren, milieu, feminisme, werkloosheid onder jongeren, arbeidsrechten, recht op zelfbeschikking van Baskenland, acties tegen marteling, etc. SEGI is op 27 december 2001, met instemming van de 15 Europese lidstaten (waaronder Nederland), in de groepenlijst van terreurorganisaties in Europa opgenomen. Op het moment dat die lijst bekend werd gemaakt, was SEGI niet eens verboden of zelfs maar onderworpen aan onderzoek wegens strafbare handelingen. SEGI is altijd in volledige openheid opgekomen voor de rechten van de jongeren in Baskenland. Op 5 februari 2002 besloot onderzoeksrechter Garzón om SEGI per decreet te verbieden in Spanje. In maart 2002 volgden een aantal arrestaties en huiszoekingen waarbij verschillende SEGI-leden werden gearresteerd en waarvan er nog steeds een aantal gevangen zit. Tot nu toe is de Spaanse justitie nog niet met bewijzen gekomen waaruit blijkt dat SEGI verboden zou moeten worden. De hoofdbeschuldiging is dat SEGI deel zou uitmaken van de ‘wereld van ETA’, een beschuldiging die tegen iedereen die politiek kritisch tegenover het Spaanse staatsbeleid staat gebruikt wordt. SEGI heeft beroep ingesteld tegen het decreet van Garzón, maar dat is nog niet behandeld. Om van de ‘EU-terreurlijst’ verwijderd te worden kan SEGI geen beroep instellen bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, want maatregelen die de EU-lidstaten nemen in het kader van ‘Buitenlandse Zaken en Algemene Veiligheid’ mogen volgens het Verdrag van Amsterdam niet getoetst worden door een onafhankelijke rechter. Volgens SEGI vraagt de situatie in Baskenland vandaag de dag meer dan ooit om een politieke oplossing van het conflict. Er is een ongekend offensief van de Spaanse autoriteiten tegen de linkse Baskische onafhankelijkheidsbeweging aan de gang; er zitten meer dan 700 Baskische politieke gevangenen vast, er zijn talrijke ‘verbodsuitvaardigingen bij voorlopige maatregel’ zonder enige juridische toetsing, sluiting van de (internationalistische) Baskische kranten Egin en Egunkaria, sluiting van het linkse onderzoeksblad Ardi Beltza, het al eerder genoemde verbod op Batasuna, een toename van marteling van vooral jeugdige Baskische arrestanten en een aanhoudende bommencampagne van ETA waardoor Baskenland in een spiraal van geweld terecht is gekomen.(10)

Wat wil SEGI? SEGI heeft zichzelf drie doelen gesteld: onafhankelijkheid, het gebruik maken van de Baskische taal en de stichting van een socialistische Baskische staat. Voor de strijd van een onafhankelijk Baskenland claimt SEGI geweldloos te zijn, al respecteren ze elke vorm van verzet. Wij, de auteurs van dit artikel, zijn van mening dat geweld tegen personen alleen maar een negatieve spiraal voortbrengt die moeilijk te doorbreken is. Het geweld tussen nationalistische bevrijdingsbewegingen en de staat leidt tot een geweldspiraal die alleen maar slachtoffers kent. Naarmate de geweldspiraal zich verdiept worden organisaties die via vreedzame middelen dezelfde doelen nastreven als gewelddadige organisaties op gelijke wijze onderdrukt. Uiteraard bedoelen wij hiermee niet dat de Spaanse onderdrukking het gevolg is van de acties van ETA, wij denken alleen dat verdere voortzetting van dit conflict via de gewapende strijd geen structurele oplossing zal bieden.

Het volgende doel van SEGI is de vorming van een socialistische staat. Om een socialistische staat te vormen moet eerst het land onafhankelijk worden. Maar de grote vraag is dan natuurlijk wat voor socialistische staat men wil? De jongeren van SEGI weten zelf nog niet goed hoe ze zo’n eventuele socialistische staat willen invullen. Het gevaar dat staatssocialisme weer om de hoek komt kijken ligt op de loer. De geschiedenis heeft geleerd waartoe socialisme in combinatie met nationalisme kan leiden. Het meest recente voorbeeld uit de geschiedenis is voormalig Joegoslavië, waar Milosevic als leider van de communistische-socialistische partij van Joegoslavië nationalisme misbruikte om de economische problemen te verdoezelen. De ellende waartoe dit heeft geleid, alle oorlogen, de praktijken van Karadzic en Mladic, de NATO bombardementen op Servië, het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag zijn ons allen bekend. Het linksnationalisme dat de Balkan welvaart zou brengen heeft alleen maar vernieling, haat, armoede en onverdraagzaamheid teweeg gebracht. Vandaag durft niemand de term ‘links’ in de mond te nemen in Servië, de huidige politieke strijd tegen de corruptie en de sociale armoede noemt men zelfs liever ‘contrarechts’.

Een ander streven van SEGI is het gebruik van de Baskische taal. Het lijkt me duidelijk dat niemand iemand kan verbieden in welke taal hij of zij wilt spreken. Als men Baskisch wil leren of spreken moet dat uiteraard mogelijk zijn. Als je dat overigens niet wilt, moet dat ook mogelijk zijn. Veel mensen in Baskenland spreken helemaal geen Baskisch, moeten ze dit gaan leren? Moeten zij zich aanpassen aan een voertaal?

Culturele diversiteit Mensen die zich begeven aan de linkerzijde van het politieke spectrum moeten zich bewust zijn van de specifieke problematiek van onafhankelijke staten en nationalisme, en via gezamenlijke mondiale inspanningen de strijd aangaan tegen onderdrukkers en andere tirannen, wie deze ook moge zijn. Vrijheidsgezinde mensen zoals anarchisten moeten opkomen voor culturele diversiteit. Als mensen Baskisch willen spreken, moeten ze dat kunnen spreken. Als mensen Baskisch willen studeren, moeten ze dat kunnen studeren. Iedereen heeft het recht zijn taal en cultuur te verdedigen, zeker als een zogenaamde 'natiestaat' je dat probeert te verbieden. Want pas bij onderdrukking komt het gevoel van identiteit boven drijven. Het hele begrip identiteit is een haast ongrijpbaar fenomeen. Voedsel, namen, muziek, taal, gewoontes, is dat identiteit? Hetzelfde geldt voor het begrip cultuur. Er is niks mis met cultuur, zolang dat maar niet verplicht wordt opgelegd. Daarom moeten we oppassen voor een dominante cultuur, want dan wordt het begrip cultuur overheersend. Het gevaar van dit soort begrippen is dat mensen die een andere identiteit/cultuur hebben dan de dominante cultuur door deze cultuur onderdrukt worden. Elk mens heeft zijn eigen cultuur en identiteit, die deze persoon altijd met zich meedraagt. Waar verschillende personen een groep of gemeenschap vormen ontstaat er een gemeenschappelijke cultuur, die voor een minderheid in die groep onderdrukkend kan zijn. Daarom dient men altijd uiterst voorzichtig met cultuur om te gaan en te waken wat de uitwerking van de gevormde cultuur is. Verder bevinden zich in een gemeenschap vaak meerdere groepen, allen met hun eigen groepscultuur, die dikwijls weer anders is van en tegenstrijdig is met de cultuur van een andere groep. Dezelfde culturele verschillen zie je ook weer bij individuen binnen een groep. Zo betwijfelen we het bestaan van een overheersende cultuur, zoals de Nederlandse cultuur, de Spaanse cultuur, de Baskische cultuur etc. etc. En waar deze bestaat, wordt zij slechts gebruikt voor culturele onderdrukking van de bevolking.

Belangrijk is dat wij – andersglobalisten - beseffen dat het rechtse deel van de mensheid cultuur wil gebruiken om zich af te zonderen en een sterkere identiteit op te bouwen, die zich superieur voelt en waarbij de individuele persoonlijke waarden (langs patriarchale gezinslijn) totaal ondergeschikt worden gemaakt aan de nationale identiteit. Daar zijn talloze voorbeelden van. En juist daarin schuilt het gevaar. De mensen die wij hebben ontmoet van SEGI zijn inderdaad feministen, anarchisten, communisten, autonomen en ongetwijfeld allemaal van goede wil. Maar het gevaar ligt op de loer wanneer wij nationalistische stromingen gaan ondersteunen. Was Mussolini niet een anarchist in zijn jeugd? Hoe zit het met RAF medeoprichter Horst Mahler die zich na zijn vrijlating aansloot bij de neonazistische NPD? Uiteraard is het zeer triest dat de Spaanse overheid op mensonwaardige wijze en door middel van zeer veel repressie de zaken naar haar hand probeert te zetten. Een groot gedeelte van de Basken streeft naar onafhankelijkheid en een nog groter gedeelte vindt dat zij recht heeft op zelfbeschikking. De werkelijkheid is dat tal van organisaties opkomen voor zelfbeschikking zonder geweld te gebruiken, door het organiseren van demonstraties, het meedoen aan verkiezingen, het geven van informatie,etc. Deze organisaties worden net zo hard aangepakt als ETA en hiermee wordt duidelijk gemaakt dat het niet zozeer de middelen van ETA als wel diens doelen zijn die men tegen probeert te gaan.(11)

Het gevaar om door dit soort repressie blind de onafhankelijkheidsbeweging te steunen ligt op de loer. Solidariteit is nodig om een betere en een leefbare wereld te maken, maar het is duidelijk om wel te kijken waar je solidair mee bent. Wie zich solidair verklaart met nationalisten, krijgt nog rare beelden te zien als de revolutie lukt. Hiermee houd je eerder jezelf aan het werk dan dat je daadwerkelijk bijdraagt aan een betere wereld. Nationalisten zien graag een volk als één geheel met één homogene identiteit, terwijl er in feite geen volk bestaat, maar een groep individuen die allen hun eigen behoeftes en verlangens hebben. Het is toch vreemd dat een taal, een vlag en dat soort parafernalia je identiteit bepalen, terwijl zaken als karakter, levensvisie, zienswijze en denkwijze werkelijk bepalen wie je bent. Ook staat het idee van een volk als één geheel met één homogene identiteit haaks op het linkse gedachtegoed dat mensen ongeacht hun afkomst, taal en cultuur met elkaar kunnen samenleven en -werken aan een betere en leefbaardere wereld. Nationalisme is een manier om een volk te homogeniseren, te controleren en ze vervolgens met propaganda te bewerken zodat het volk doet wat de machthebbers willen. Dit staat haaks op welk links gedachtegoed dan ook. In ons gesprek met mensen van SEGI bleek dat als Baskenland eenmaal onafhankelijk is, ze dan met de nu zo belangrijke Baskische vlag de auto gaan poetsen, omdat de vlag dan het doel heeft bereikt. Toch is het maar de vraag of de haviken het dan niet voor het zeggen krijgen. Als je naar de geschiedenis kijkt blijkt dat telkens het geval te zijn.

Een ander kenmerk van nationalisme is dat alle ellende van buitenaf komt. Zodoende hoeft men niet kritisch naar zichzelf te kijken en heeft men al snel een zondebok beet. In het geval van het Baskisch nationalisme is dat de Spaanse staat, het Spaans nationalisme en het Spaans fascisme. Wij willen zeker niet beweren dat de rechts populistische Aznar een lieverdje is, maar het eigen gedrag wordt niet ter discussie gesteld.

Populistische regeringen en regeringsleiders zijn een groot probleem, zeker in Spanje waar de geest van dictator Franco nog steeds ronddoolt. Of dit probleem met afsplitsing en nationalisme is op te lossen betwijfelen wij sterk. Het werkt het waarschijnlijk eerder in de hand dat de staat nu een excuus heeft je aan te pakken. In Spanje zijn het niet alleen Basken die problemen hebben met de staat, ook in Gallicië, Catalonië, Andalusië en andere provincies is er veel weerstand. Alleen integrale samenwerking met andere mensen geeft hoop om strijd tegen de verrechtsing te voeren. Door Europese of wereldwijde samenwerking van linkse groeperingen kunnen we iets doen tegen de rechtspopulisten. Daarbij moeten we uitgaan van de automie van het unieke individu en grenzeloze solidariteit. Dat is heel andere taal dan uitgaan van een homogene identiteit, een vast gelegen stuk grond, een vlag of een taal. Om het conflict in Baskenland op te lossen moeten alle maatschappelijke besluitvormingsprocessen radicaal gedemocratiseerd worden. Wij vertalen dit als streven naar basisdemocratie. In een basisdemocratie staat gelijkwaardigheid tussen mensen aan de basis van de organisatie van de maatschappij. In een basisdemocratie wordt diversiteit niet verstikt door knellende keurslijven zoals nationalisme, kapitalisme en staatscommunisme.(12)

Ondersteunen wij Koerden, Tibetanen, Berbers, Basken, Aboriginals, Hutu's, Tutsi's, Maori's, Palestijnen? Wij zijn kritisch solidair met deze bevrijdingsbewegingen. Kritisch omdat we vinden dat men zelfbeschikking en vrijheid niet verkrijgt door een buitenlandse onderdrukkende cultuur te vervangen door een zogenaamd ‘binnenlands’ keurslijf. En solidair, omdat we elke bevolking en ieder individu dat onderdrukt wordt door wie of wat dan ook moeten ondersteunen. Wij vinden dat (groepen) mensen zelf moeten kunnen beslissen wat voor toekomst ze willen.

noten:

1 Alles wat je altijd al wilde weten over Eurodusnie, maar nooit durfde vragen, Leiden 2000
2 www.agp.org en www.pgaconference.org
3 Roger Collins, The Basques, 2nd edn (Oxford: Blackwell, 1990), op. cit., p.31
4 Quoted in E.J.Hobsbawn, Nations and Nationalism since 1780, 2nd edn (Cambridge:Canto,1992) p.12.
5 Paddy Woodworth, Dirty War Clean Hands (Cork University Press, 2001) p.22
6 Ibid., p. 26-30.
7 TAT, Torture in Basque Country (Gráficas Lizarra, S.L., 2003
8 www.freejuanra.org
9 De Volkskrant, september 2003
10 Brochure SEGI: State terrorism against Basque Country; Inleiding door BIC (SEGI, 2002)
11 Baskisch Informatie Centrum: Wat vindt het BIC van ETA? Waarom wil BIC ETA niet veroordelen
12 www.basisdemocratie.tk