GARZON SCHAFT VRIJHEID VAN MENINGSUITING EN ORGANISATIE IN BASKENLAND AF

Sinds het verschijnen van de laatste Euskal Herria Nieuwsbrief is de situatie in Baskenland dramatisch verslechterd. Zoals te verwachten viel is de in augustus door het Spaanse parlement aangenomen 'wet op de partijen' (lees meer over de 'wet op partijen' in Euskal Herria Nieuwsbrief nummer 13) geen dode letter gebleven. Kort na inwerkingtreding stemde hetzelfde parlement voor het in gang zetten van een proces dat tot het verbod op Batasuna zal moeten leiden. Hierop verzochten zowel de Spaanse regering als het openbaar ministerie het hooggerechtshof om de Baskische politieke partij Batasuna te verbieden Naar verwachting zal het proces dat tot het verbod zal leiden - en dat het onafhankelijke hooggerechtshof Batasuna zal verbieden wordt door niemand betwijfeld - enkele maanden duren maar in ieder geval afgerond zijn voor mei 2003. Op die manier wordt voorkomen dat Batasuna mee kan doen aan de gemeenteraadsverkiezingen die dan zullen plaatsvinden. De hoogste Officier van Justitie verwoordde het als volgt: "Wij zijn gekomen om een deel van Spanje te bevrijden van deze nazi-plaag die Batasuna heet".

Hier is het echter niet bij gebleven want uiteraard wilde ook "superrechter" Garzon zijn steentje bijdragen. Nog voor het officiële verzoek van de Spaanse regering deed Garzon op 26 augustus een beschikking uitkomen waarin hij aankondigde een strafrechterlijk onderzoek tegen Batasuna te beginnen en waarin hij bij voorlopige maatregel (!) alle activiteiten van Batasuna verbood. Nog dezelfde avond werd het hoofdkantoor van Batasuna in Iruñea door de nationale politie ontruimd. De volgende dagen volgden vele ontruimingen van partijkantoren en andere aan de onafhankelijkheidsbeweging gelieerde lokalen. Bij de ontruimingen werd lijdzaam verzet geboden door duizenden mensen. De politie trad vaak hard op tegen de verontwaardigde menigte. ETA reageert met een verklaring waarin ze aangeeft dat zij de partijkantoren en ontmoetingsruimten van de PP en de PSOE voortaan als doelwit zal beschouwen. Ze raadt de burgers van Baskenland af in de buurt van deze kantoren te komen.

In de daaropvolgende dagen kondigde Batasuna vele demonstraties aan. Hierop liet Garzon een nieuwe beschikking verschijnen waarin hij aangaf dat elke publieke actie die refereerde aan Batasuna ook onder het verbod van Batasuna viel. Alle demonstraties werden hierop door de Baskische regering - zij het met tegenzin - verboden. De enige demonstratie tegen het verbod die niet werd verboden was die van regeringspartij Eusko Alkartasuna. Amnesty international gaf in een persverklaring aan zich ernstige zorgen te maken over deze schending van de vrijheid van meningsuiting. Een andere demonstratie, in Donostia, was wel verboden maar de opkomst was zo massaal dat de politie niet ingreep om rellen tijdens de feestweek die op dat moment in Donostia plaatsvond te voorkomen. Hierop kwam hevige kritiek vanuit Spanje: de Baskische regering zou niet genoeg haar best doen om het terrorisme uit te roeien.

Geconfronteerd met de onmogelijkheid tegen het verbod op Batasuna te protesteren kwam een groep burgers bij elkaar die niet aan Batasuna waren gelieerd om een demonstratie uit te roepen onder het motto "Gora Euskal Herria", oftewel "Leve Baskenland". Men ging er vanuit dat deze demonstratie toch onmogelijk onder de beschikking van Garzon kon vallen, maar nog meer dan dat, men kon zich niet voorstellen dat de Baskische regering een dergelijke demonstratie kon verbieden. De Baskische regering gaf inderdaad toestemming voor de demonstratie maar een dag voor de demonstratie zou plaatsvinden gaf Garzon aan dat sprake was van een illegale demonstratie. Het excuus was dat twee van de tientallen uitroepers deel zouden uitmaken van EKIN, een organisatie waarvan Garzon reeds had besloten dat die onderdeel vormde van ETA. Dezelfde dag nog gaf de Baskische regering aan dat ze de Ertzaintza (Baskische politie) opdracht had gegeven om de demonstratie tegen te gaan.

De volgende dag - 14 september - verzamelde zich vele tienduizenden mensen in Bilbao. De demonstratie vertrok in stilte, zonder spandoeken met enkel een enorme Ikuriña (Baskische vlag) voorop. Na enkele honderden meters werd de stoet evenwel tegengehouden door een linie van de Ertzaintza. Men mocht niet verder. De demonstranten gingen grotendeels op de grond zitten. Na enkele minuten begon de Ertzaintza te chargeren. Men gebruikte knuppels, rubberkogels, een waterkanon en traangas. De charge leidde tot tientallen gewonden. Een demonstrant verloor zijn oog (later zou het OM beslissen dat niet kon worden vastgesteld welke van de 73 gemaskerde agenten met rubberkogelgeweer de demonstrant in het oog schoot) De demonstratie kon echter niet worden teruggeslagen, daar was zij simpelweg te groot voor. Niet alleen een van de grootste straten van Bilbao was geheel gevuld met mensen maar ook de omliggende straten. In de omliggende straten braken relletjes uit, verder bleef men enkel lijdzaam verzet bieden tegen het politiegeweld. Een dag later kreeg de Baskische regering veel kritiek over zich heen. Uiteraard van de demonstranten en van de vele organisaties die de demonstratie ondersteunden maar

ook van de Spaanse politieke partijen: Dat de regering het had gewaagd deze terroristische actie vijfhonderd meter te gedogen! Overigens dreigt nu ook de Baskische regering zelf vervolgd te worden wegens ongehoorzaamheid aan de beschikkingen van "superrechter" Garzon. Dit, omdat ze weigert de parlementaire fractie van Batasuna te ontbinden

De Baskische regering gaat op 27 september in beroep tegen toepassing van de wet op partijen, dit tot groot ongenoegen van de Spaanse regering die al woedend is over het zojuist gepresenteerde 'plan-Ibaretxe', waarover verderop in deze Nieuwsbrief meer. Volgens de Baskische regering bevat de wet verplichtingen en limiteringen voor politieke partijen die in strijd zijn met de grondwet en die beginselen van gelijkheid, rechtszekerheid en scheiding der machten schendt. In de grondwet en het EVRM vastgelegde mensenrechten als de vrijheid van politieke vereniging en vrijheid van meningsuiting worden volgens de Baskische regering eveneens geschonden. De Baskische regering klaagt er verder over dat de wet op de partijen niet aan het legaliteitsvereiste voldoet door het verbieden van een politieke partij afhankelijk te laten zijn van open, onduidelijke en dubbelzinnige criteria.

Op 5 oktober arresteert de Guardia Civil drie van de organisatoren van de demonstratie van 15 september. Ze worden overgebracht naar een gevangenis wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie. Ze worden tot op heden vastgehouden op de uitdrukkelijke grond dat voorkomen moet worden dat ze doorgaan met hun criminele activiteiten (het organiseren van demonstraties).

Op 17 oktober geeft Garzon zijn volgende beschikking tegen Batasuna af. Garzon beschuldigt Batasuna van het houden van een 'campagne van etnische schoonmaak van lage intensiteit'. Garzon stelt dat het enkele opkomen voor het zelfbeschikkingsrecht een illegale activiteit is. Garzon wil bewijzen dat Batasuna deze etnische schoonmaak heeft uitgevoerd, met als doel een mogelijk referendum over het zelfbeschikkingsrecht te kunnen winnen, door aan te tonen dat een substantieel deel van de Baskische bevolking in andere delen van Spanje is gaan wonen. Als dat zo blijkt te zijn, zo verzekert Garzon, "dan verandert het opkomen voor het recht op zelfbeschikking, dat het eerste recht is in het verdrag voor burgerlijke en politieke rechten van de verenigde naties, in een verboden activiteit omdat, ervan uitgaande dat er onvoldoende electorale steun is voor de nagestreefde doelen, deze etnische schoonmaak vrijwel alle andere rechten uit voornoemd verdrag schendt" Bovendien geeft Garzon aan dat bij deze "etnische schoonmaak die al decennia plaatsvindt het geweld van ETA slechts het sluitstuk vormt, zelfs als ETA niet zou bestaan of de Kale Borroka zou verdwijnen zou Batasuna, vanuit strafrechtelijk oogpunt bezien, een verboden organisatie vormen".

Op 19 oktober vinden er weer massale demonstraties plaats tegen het verbod op Batasuna. Zowel de demonstratie in Iruñea als die in Gazteiz vindt plaats zonder incidenten. De demonstratie die op 30 november zal plaatsvinden voor ‘democratie en het recht op zelfbeschikking’ wordt evenwel op 21 november verboden door de Baskische regering. De Baskische regering beroept zich op de beschikking van Garzon waarin deze demonstraties tegen het verbod op Batasuna verbood. Volgens de Baskische regering is deze demonstratie door dezelfde mensen georganiseerd als de demonstratie op 15 september. Deze demonstratie zal dus ook onder het verbod vallen, zo redeneert de Baskische regering. De organisatoren laten weten dat geen haar op hun hoofd overweegt de demonstratie niet door te laten gaan. Twee dagen later krijgen ze bij de rechter gelijk: het verbod is in strijd met de Spaanse wet. Hierop verzucht een woordvoerder van de Baskische regering dat het wel handig zou zijn als de diverse rechters het op dit zo belangrijke onderwerp eens kunnen worden. Op 30 november demonstreren rond de dertigduizend mensen in de stromende regen voor het recht op zelfbeschikking van Baskenland

Ook op 21 november zet Garzon zijn volgende stap in de criminalisering van Batasuna. Twintig van de meer tot de verbeelding sprekende huidige en voormalige leiders van Batasuna, Euskal Herritarok en Herri Batasuna (ook bekend als Mahaikides) worden aangeklaagd wegens lidmaatschap van ETA. Bovendien vraagt Garzon vervolging van zes andere leiders. Dit zijn parlementsleden van de parlementen in Iruñea en Gazteiz die enkel door het Baskische hooggerechtshof berecht kunnen worden. Garzon voert geen bewijzen aan van het ETA- lidmaatschap van de aangeklaagden. Aangenomen mag worden dat de beschuldiging gebaseerd is op de theorie van Garzon dat alle organisaties die naar de onafhankelijkheid van Baskenland streven, alleen al daardoor onderdeel van ETA vormen. De Mahaikides werden gedagvaard voor 19 december. Op die datum zijn ze gehoord en op borgtocht van 18.000,- Euro per persoon in afwachting van hun proces weer vrijgelaten. Dezelfde dag vonden er massale protestdemonstraties plaats alsmede een goed nagevolgde algemene staking van twee uur.

Ga terug naar index