Hoe staat het met het werk van de steungroep en de campagne om politieke gevangenen dichterbij huis te laten plaatsen?
“Tijdens de wapenstilstand in september 1999 zijn er, vooral in Spanje, een aantal voorbeelden geweest van het dichterbij huis plaatsen van gevangenen. Dit werd breed uitgemeten in de media. Maar ondertussen merken we dat de politieke gevangenen in Frankrijk steeds meer verspreid worden over het land, wat de organisatie van bezoeken aan hen natuurlijk bemoeilijkt. Het dichterbij huis plaatsen is dus meer symbolisch gebleven: op het moment dat ETA een wapenstilstand afkondigde, moest de staat wel een gebaar maken”.
Wat zijn voor jullie de consequenties geweest van de zich verhardende verspreidingspolitiek?
“In de periode dat de campagne werd gelanceerd, met al het werk dat daarbij komt kijken, alle contacten die werden gelegd met mensenrechten organisaties en vakbonden, hebben we moeten constateren dat er geen politieke vooruitgang is geweest. De eisen zullen daarom waarschijnlijk harder worden en misschien leiden tot een amnestie vraag voor alle gevangenen. Op dit moment staat nog niets vast, maar het zit eraan te komen, aangezien de campagne: “Euskal Presoak, Euskal Herrira” nog geen vruchten heeft afgeworpen. Dat is jammer, want tijdens de campagne voor het dichterbij huis plaatsen van gevangenen werd er door verschillende mensen goed samengewerkt. Zo werden er platforms opgericht waarin niet alleen Baskische activisten zaten, maar er werd ook humanitaire hulp geboden door dokters en advocaten”.
Werd de campagne ook buiten Baskenland gevoerd?
“Jazeker! Er waren comités in Parijs, Lille, Bordeaux, Marseille… Van de compilatie-CD “Amnistia” en de single met Fun-Da-Mental en Fermin Muguruza zijn ieder 3000 stuks uitgebracht: de helft is verkocht in het zuiden van Baskenland en de rest in het noorden en in Frankrijk. Met de opbrengst van de compilatie konden we een gedeelte van het uitbrengen van de single financieren en de rest is ten goede gekomen aan de coördinatie”.
Hoe zijn deze twee muziek producties ontvangen?
““Amnistia” is heel goed ontvangen in Baskenland, omdat deze CD laat zien dat hulp ook van buitenaf kan komen. Van de twintig groepen op de CD waren er slechts twee Baskisch en er stond zelfs een groep uit Quebec op. Maar het doel van deze CD was voornamelijk om informatie te verstrekken over wat er nu werkelijk in Baskenland gebeurt en de negatieve berichtgeving over Baskenland een halt toe te roepen. De single die we maakten met Fun-Da-Mental gaf ons ook de kans om met een minderheidsgroep uit een ander land in contact te komen, namelijk de Pakistaanse minderheid in Engeland. Het Baskische probleem is een probleem als van alle minderheden. Vaak wordt in anarchistische kringen het Baskisch nationalisme gezien als een in zichzelf keren, of zelfs als fascisme…”
Misschien is het zo dat nationalisme niet in alle gevallen vanzelfsprekend is en bepaalde vragen oproept.
“In Baskenland worden de Basken als minderheid behandeld, vooral door politieke instanties. Hierdoor heeft zich een strijd ontwikkeld en is het activisme opgebloeid. Zoals altijd bij politieke strijd bestaat er een risico dat men zich terugtrekt in de strijd. Maar in de Baskische strijd is de internationale dimensie altijd aanwezig geweest en is het activisme gestuurd door ideeën en niet door blind nationalisme. De beweging is ontstaan uit de strijd tegen de dictatuur van Franco en niet om een eiland te creëren. De extreem-rechtse nationalistische Bask bestaat en de PNV, met haar autonome politie en Baskische bestuur, is aan de macht: maar onze strijd gaat door, want die gaat verder dan de simpele nationalistische eisen”.
In Baskenland zijn er ook die een andere manier van strijd voorstaan, die van de gewapende strijd, met politieke moorden. Wat zijn de consequenties voor jullie als activisten?
“Op groepsniveau zijn de meningen verdeeld. Wat je kan zeggen, is dat er consequenties zijn. Bijvoorbeeld, voor de gemeenteraadsverkiezingen hebben sommige partijen gevraagd of de veroordeling van de gewapende strijd op het programma zou komen. Op dit moment is er onder de linkse activisten in Baskenland een discrepantie tussen de werkende massa, gevoed door de activisten in de kring van de Coördinatie en de aanslagen die plotseling plaatsvinden en die alles in korte tijd wegvagen. Persoonlijk (zegt Serge) veroordeel ik de gewapende strijd niet: het is de keuze van sommige activisten, die uit verschillende structuren afkomstig zijn (vakbonden, steungroepen) en die op een gegeven moment op een ander niveau geraken, omdat ze besluiten concreet gebouwen of symbolische plaatsen aan te vallen. Iparretarrak heeft op deze manier een agrarisch bedrijf aangevallen, dat gif aan boeren had verkocht zonder hen te waarschuwen. En daar heb ik geen problemen mee. Wat de ETA betreft en haar aanslagen gericht op personen, leden van de PP en journalisten, heb ik meer reserves. (Gildas vervolgt:) Voor mij is het zelfs totaal verwerpelijk. (En Dom voegt er aan toe:) Vanuit een ethisch standpunt kan ik niet accepteren dat men iemand doodt, welke zaak men ook verdedigt”.
De acties van de ETA… Hebben de recentelijke radicale aanslagen van de ETA de situatie doen veranderen?
“Het is waar dat de acties van de ETA in Baskenland niet zo makkelijk worden veroordeeld, zelfs onder de minder radicale activisten. Sommige oude activisten, die de moorden begaan door de GAL nog niet vergeten zijn, zien niet in waarom zij hun naasten in de steek zouden moeten laten. Voor sommigen is de gewapende strijd gerechtvaardigd door het verleden van de beweging en ervaringen in hun eigen verleden. Maar als je een beetje afstand neemt, zul je inzien dat het bindmiddel van de strijd, dat wat de beweging heeft doen standhouden, de gewapende strijd is. Het is jammer, maar het is zo. Er zijn veel mensen die zich volledig hebben ingezet in organisaties of comités, maar uiteindelijk zijn het op de lange termijn de aanslagen die een schijn van onderhandelingen verzekeren. Bovendien vallen de Franse en Spaanse staat de beweging aan, door censuur of zelfs door het uitschakelen van activisten en ondertussen moet de strijd doorgaan binnen een legaal kader. Hoe lang moeten we de wang nog toekeren? Wat heel gemeen is, is dat men het hele Baskische probleem om één vraag laat draaien en dat is: ben je voor of tegen de gewapende strijd? Welnu, onze mening zal niks veranderen aan het feit dat er een beweging is die al meer dan dertig jaar bestaat en die niet op zal houden tegen het systeem te schoppen”.
Onze intentie is niet om te weten te komen of jullie voor of tegen zijn, maar om te begrijpen in welke mate dat invloed heeft op jullie werk.
“Het is slechts een klein onderdeel van het activisme. Wij hebben voor een andere aanpak gekozen, die van de hulp aan politieke gevangenen. Maar het is absoluut minder makkelijk om een project te presenteren in de huidige situatie dan toen men met Amnistia begon. Men zou niet gedwongen moeten worden rekenschap te geven van wat er gebeurt, maar helaas, het dominante idee in Spanje is te zeggen dat iedereen evenveel verantwoordelijkheid heeft: “Als ETA bommen legt, is dat omdat er organisaties zijn die jongeren aanmoedigen dit of dat te doen…” Als je op de één of andere manier betrokken bent bij de onafhankelijkheidsstrijd, krijg je een etiket opgeplakt en zegt men dat je de ETA verdedigt”.
Is er een verschil in criminalisering tussen Zuid- en Noord-Baskenland?
“Er is een enorm verschil. De media speelt hierin overigens een belangrijke rol. Op het televisie-journaal worden bij de meeste reportages over aanslagen geen details achterwege gelaten en Basken worden neergezet als het laagste uitschot en als potentiele moordenaars… In Frankrijk wordt er minder over gesproken. De symbolische acties en niet-geweldloze acties (zoals het stelen van de zetels van het Parlement van Navarre à Pau, die overeenkwamen met de gekozenen in Baskenland, om hen terug te brengen naar Bayonne) en de gewelddadige acties, worden voortdurend door elkaar gehaald om de eersten het zwijgen op te leggen en slechts te praten over de gewelddadige acties”.
Is de repressie tijdens de wapenstilstand toegenomen?
“Een voorbeeld: Garzon heeft na het sluiten van een Baskisch dagblad, een groepje activisten willen arresteren, dat zich bezighield met avondcursussen Baskisch voor volwassenen! Dat is het principe van versplintering. Elke poging tussen Noord en Zuid om samen te werken, wordt het onderwerp van strenge repressie. Zonder te overdrijven, de dynamiek van de Baskische activisten maakt de Staat bang. En de beweging is steeds beter georganiseerd, steeds efficiënter, vooral de jongeren. Je moet je voorstellen dat in sommige plaatsen in Baskenland je omgeven bent door activisten, die enorme concerten organiseren, ontmoetingen hebben, uitgeverijen beheren… Binnen tien jaar zal de beweging zich hebben versterkt en vergroot, vooral onder de jeugd. Er is een volwaardig netwerk van activisten, met een aanzienlijke economische en politieke macht”.
